تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 14/7/81

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد علي اصغر ميرباقري فرد

نام و نام خانوادگي : زهره غريبي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر حسين آقاحسيني

توصيف بهشت و تجليات آن در شعر فارسي (تا قرن هشتم هجري)

چكيده

از آنجا كه ادبيات فارسي با موضوعات قرآني عجين و قرين است و ارتباط ناگسستني و عميق بين اين دو ديده مي‌شود، به نظر مي‌رسد يكي از جلوه‌هاي زيباي ادبيات موضوع بهشت و توصيف آن است. موضوع بهشت بازتاب وسيعي در ادبيات فارسي دارد و شاعران و نويسندگان به گونه‌هاي مختلف از اين موضوع تأثير پذيرفته و با توجه به شيوه و مسلك فكري ـ مذهبي خود آن را در آثارشان منعكس نموده‌اند. برخي به توصيف ظاهري نعمت‌هاي بهشت بر اساس آيات قرآن كريم و روايات و تفاسير مختلف پرداخته‌ و گروهي مانند ناصرخسرو با پيروي از عقايد اسماعيليان بهشت را روحاني و خارج از محدودة جسمانيات توصيف كرده‌اند و شاعران عارف و صوفي مسلك پا را از اين فراتر نهاده و با تكيه بر وصال حق و رسيدن به قرب الهي از اعتماد كلي به بهشت پرهيز كرده‌اند؛ در نظر آنان لقاي پروردگار و جلوه‌هاي محبوب و الطاف معبود آرزوي شيرين و بسيار فراتر از نعمت‌هاي بهشت است.

در اين پژوهش سعي شده است به بررسي اجمالي موضوع بهشت در عهدين (عهد عتيق و عهد جديد) و همچنين تحليل و بررسي اين موضوع در قرآن كريم و تفاسير مختلف و قصص قرآن پرداخته شود و نمودها و تأثيرات بهشت در شعر فارسي و برداشت هاي متفاوت شعرا از اين موضوع مورد بررسي قرار گيرد و ديدگاه عارفان در باب بهشت تشريح شود.