تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 30/6/82

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر محمود براتي

نام و نام خانوادگي : زهره مشاوري نجف آبادي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر جمشيد مظاهري

بررسي دستوري حروف در گلستان سعدي

چكيده

گلستان سعدي را از جهت فصاحت وبلاغت در زبان فارسي بي‎نظير دانسته‎اند و نثر اين كتاب قرنهاست كه الگوي سخن گفتن و نوشتن به زبان فارسي است. مبحث حروف نيز از مباحث مهم وپيچيده زبان فارسي به شمار مي رود كه چنان كه شايسته است به آن پرداخته نشده است.

در اين رساله حروف اعم از حروف ربط و اضافه (پيوند و وابسته ساز) مورد بررسي قرار گرفته‎است. استخراج حروف بر اساس نظر دكتر فرشيدورد بويژه در كتاب دستور امروز صورت گرفته و از نسخ گلستان نيز متن مصحح دكتر يوسفي مورد استفاده و استناد بوده است.

در اين رساله كه به صورت يك فرهنگ الفبايي از حروف گلستان تنظيم شده است ؛ ابتدا مقدمه‎‎اي شامل تعاريف و تقسيم بنديهاي حروف از چند كتاب معتبر دستور زبان فارسي آورده شده و سپس دسته بندي پيشنهادي نگارنده از حروف گلستان به همراه شواهد ذكر گرديده است.

لازم به ذكر است كه در اين پژوهش تمامي شواهد هر يك از حروف مورد بررسي قرار گرفته است اما تعدادي از آنها به طور مستقيم ذكر شده و بقيه به شماره صفحه و سطر (بر اساس طبع يوسفي) ارجاع داده شده است. در پايان نيز فهرستي از حروف گلستان آورده شده كه بسامد هر يك از حروف و جاي آنها را در دسته‎بنديهاي متن رساله نشان مي دهد و نيز چند نمودار از فراواني حروف كه براساس تعداد دفعات به كار رفتن هر حرف در گلستان تنظيم گرديده است.

دسته بندي حروف گلستان نشان مي دهد كه حروف معاني و اقسام متنوعي دارند و در تعيين معناي جمله نقش بسزايي ايفا مي نمايند.