تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : اکبر شيراني

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر نصراله پورافکاري

تاريخ دفاع : 14/7/81

رشته و گرايش : علوم اجتماعي-جامعه شناسي

استاد مشاور : -

تحليل جامعه‌شناختي تغييرات اجتماعي اقليتهاي ديني در ايران : نمونه موردي، شهر اصفهان

چكيده

تنها يك هزاره از اكثريت يافتن دين اسلام در ايران مي گذرد و پيش از آن آيين زرتشت در اين كشور يكه تازي مي كرد، يورش مقدونيان ضربتي هولناك براين كيش وارد ساخت ولي تجاوز تازيان تير خلاص را بر پيكر مزدا پرستي فرود آورد و از آن پس زرتشتي گري سيري نزولي طي كرد تا جايي كه اكنون تنها حدود 0005/0 ايرانيان پيرو زرتشت مانده اند.

ديرينگي زندگي يهوديان در اين مرز و بوم تا 2700 سال پيش نيز قابل پيگيري است . ايران قبله گاه دوم يهوديان جهان و پناهگاه و پشتيبان تاريخي آنان بوده است و يهوديان در طي تاريخ ، به جز مقاطعي گذرا و قابل چشم پوشي ، در ايران زمين با شادي و رفاه زيسته اند. جمهوري اسلامي در ايران منجر به مهاجرت گسترده يهوديان گرديد. چنانكه شمارآنان به 20درصد سالهاي پيش از انقلاب كاهش يافته است.

مسيحيان از نخستين دهه هاي گسترش دين عيسي در ايران زندگي كرده اند ولي شدت حضور آنان پس از سرنگوني ساسانيان دوباره از دوران صفوي با كوچ ارامنه به اصفهان روندي نوين پيدا نمود. فعاليت مؤثر ارمنيان مسيحي در انقلاب مشروطيت و كارهاي هنري، فرهنگي و صنعتي آنان از اين اقليت چهره اي مثبت در اذهان ايرانيان به يادگار گذاشته است.

برپايه نتايج اين پژوهش و در سطح قابل تعميم نمونه هاي آن مي توان گفت:

1)چگونگي برخورد مردم با پيروان دينهاي اقليت، عامل تعيين كننده احساس آنان مبتني بر« خرسندي و آسايش » از زندگي در اين جامعه نيست و اين امر بيشتر ناشي از مسائلي همچون جايگاه اجتماعي ، وضع اقتصادي و برخورد قانوني با آنهاست.

2)وضعيت طبقاتي درنگرش اقليتها بر همبستگي اجتماعيشان تأثير مي گذارد ، بدين ترتيب كه:

  طبقه بالا < طبقه پايين < طبقه متوسط يعنيكمتر از همه كاسته شدن از ميزان همبستگي بيشتر

3)ميان نوع دين و نحوه برخورد اكثريت با جوامع اقليتهاي ديني ارتباط وجود دارد:

  يهوديان < مسيحيان < زرتشتيان يعني بدتر كاسته شدن از رفتار محترمانه بهتر

4)استنباط اقليتها از نحوه جذبشان در اجتماع و اينكه تا چه حد خود را ايراني بدانند بر چگونگي خشنودي آنان از زندگي اجتماعي در جامعه مؤثر است.

5)ميزان همبستگي اقليتهاي ديني به نسبت برابري تحت تأثير قوميت و ديانت آنان قرار دارد.

6)برخورد با اقليتهاي ديني در جامعه ايران طي مراحل مختلف تاريخي روندي كم و بيش يكسان داشته است.

7)ميان ديدگاههاي رسمي و غير رسمي در مورد اقليتهاي ديني نوعي تناقض وجود دارد.