تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 29/3/74

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر سيد علي ميرلوحي

نام و نام خانوادگي : شاهرخ محمدي

دانشکده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر محمدباقر کتابي

شرح لغات غريب نهج البلاغه بخشي از نامه ها و وصاياي امام علي(ع)

چکيده

بي ترديد نخستين ابزاري كه يك پژوهشگر در بررسي هر يك از رشته هاي علوم سخت به آن نيازمند است ، علوم مقدماتي است كه « شناخت واژه ها » خود از اين مقوله مي باشد وبه خوبي روشن است كه تاكسي اين نوع علوم را ا بتدائا" فرا نگيرد ، امكان راه يابي به مرحله بعدي را نمي يابد . به تعبيري « شناخت واژه ها » در واقع اولين سنگ بناي معرفت هر مجموعه عظيم علمي است كه پژوهنده در پي تحقيق وبناي آن مي باشد . چه به جاست كه اين معما خردمند ، كار خود را از همين نقطه آغاز نمايد . زيرا بوسيله دانستن معاني الفاظ وآگاهي از مفهوم اصطلاحات است كه مفاهيم نهفته در بطن متون آشكار مي گردد.

حال اگر اين واژگان عنوان « غريب » هم به خود گرفته باشد واز طرفي پاي تفسير كلام حق تعالي وشرح سخنان معصومين (ع) هم دركار باشد ، ديگر ضرورت امر دو چندان وبلكه بيشتر وبيشتر مي گردد ، واز آن جا كه در نهج البلاغه نيز برخي لغات وعبارات به چشم مي خورند كه در نگاه نخست نمي توان معنا ومفهوم آن را به سادگي دريافت واز سوي ديگر ، عليرغم همه تلاشها ، تاكنون كار اساسي وبنيادي كه صرفا" به شرح لغات آن به اين سبك پرداخته باشد صورت نگرفته است ، بنابراين برآن شديم كه اين رساله را بمنظور رفع ابهام ودرنهايت آشنايي بيشتر نسل جديد با مفاهيم كلي ومضامين عاليه آن در دو بخش عمده به گونه اي جذاب به رشته تحرير در آورديم.

الف ) – بخش اول ، كه همان مقدمه است ودر طي آن به طرز نسبتا" جامعي به برسي خود واژه غريب ومسايل مربوط به آن پرداخته شده ، به گونه اي كه در هيچيك از منابع ، چه عربي وچه فارسي مجموعه اي كامل ومدون در اين زمينه ، به مانند آن نيافتم ودر تهيه آن به بش از 40 الي 50 منبع مهم رجوع شده است.

ب ) – بخش دوم ، شامل شرح لغات غريب نهج البلاغه است ، كه در اين بخش با مراجعه به مهمترين منابع لغت وشروح برجسته نهج البلاغه وترجمه هاي گوناگون آن وهمچنين با روجوع به فرهنگهاي اصيل عربي وفارسي واستفاده از آثار نظم ونثر چون شعر وحديث ومثل و... به شرح وتبيين لغات آن پرداخته شده وسپس نتايج تحقيقات بدست آمده را بعد از نظم وترتيب آن در قالبي كاملا جديد وبه سبكي نو ارائه گرديده است .

باشد كه اين رساله ، بعنوان نخستين اثر تحقيقي كه صرفا" وبه طور مستقل به شرح لغات غريب نهج البلاغه پرداخته است در اختيار دانش پژوهان اين مرز وبوم قرار گيرد وعلاوه بر رضايت حق تعالي ، خود گامي ديگر در جهت احياي نهج البلاغه تلقي گردد.