تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 3/11/73

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر جعفر دلشاد

نام و نام خانوادگي : محمد فولادگر

دانشکده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد علي ميرلوحي

ترجمه و تحقيق کتاب تلخيص البيان في مجازات القرآن از شريف رضي از سوره مبارکه طه تا پايان قرآن

چکيده

اين كتاب بر مجازها واستعاره ها وتشبيه هاي بليغي مشتمل است كه در قرآن آمده وشريف رضي رضوان الله تعالي عليه استخراج نموده است واين جانب ترجمه وتحقيق پيرامون مطالب آن را انتخاب نمودم.

در مقدمه ترجمه وتحقيق ، اشاره اي به بلاغت وبلند نظري ومزاياي اخلاقي شريف رضي ره واهميت اين كتاب در فن بلاغت شده ونمونه هايي از اشعار حكمت آميز اوياد شده است . آنگاه به روش مترجم در ترجمه وتحقيق اشاره گرديده وسپس به بيان مجازها واستعار هاز سوره طه پرداخته است.

شريف رضي ره هر مجاز يا استعاره اي كه ياد مي كند علاقه يا جامع ويا وجه شبه آن را ذكر مي نمايد وجوهي را كه در توجيه وتاويل آيات مفسران واهل بلاغت آورده اند بيان مي كند وآن را موازين مورد نظر خود مي سنجد وبهترين آنها از انتخاب يا نظر خود را اعلام مي كند.

مترجم در هر بخشي كوشش نموده كه گفتار شريف رضي ره را با بيان ساده ورواني توضيح دهد وهر جا نياز به شاهد ويا توضيح بيشتري داشته باشد به آوردن آن مبادرت نمايد ودر موارد متعدد نظر مفسران بزرگ مانند زمخشري صاحب كشاف وطبرسي صاحب مجمع البيان وعلامه طباطبائي صاحب الميزان وديگران را براي توضيح يا تكميل مطلب بياورد وانواع مجازها واستعاره ها را مشخص كند.

شريف رضي ره در اكثر آيات براي تائيد معناي مورد نظر ابياتي از شعراي بزرگ عرب آورده كه مترجم از منابع معتبر مانند لسان العرب وتاريخ ادبيات عرب والمجاني الحدثيه مقصود را توضيح داده است.

در ترجمه آيات سعي شده تا حد امكان ترجمه سليس وروان ومطابق نگارش مقبول روز باشد براي نمونه بخشي از ترجمه كتاب ياد مي شود :

ديگر از موارد مجاز در اين سوره گفتار" خداي متعال ماكان محمد ابااحد من رجالكم ولكن رسول الله وخاتم النبيين "( 33/40) است . " محمد (ص) پدر هيچ يك از مردان شما نيست ولي رسول خدا وخاتم پيامبران است".

خاتم به فتح تا وكسر تا قرائت شده وهر دو قرائت از لحاظ معني يكي است واستعمال اين كلمه استعاره است ومراد اين است كه خداوند تعالي پيامبر اكرم (ص) را حافظ شريعتهاي پيامبران (ع) وكتابهاي ايشان ومعارف دينيشان وآيات ومهجزاتشان قرارداد مانند خاتم ومهري كه نامه ها يا غير آن به آن مهر مي شود براي اينكه آنچه در آن نامه است حفظ شود ونشانه اي براعتبار آنها باشد . ص 127