تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 26/6/84

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر سردار اصلاني

نام و نام خانوادگي : صمد دانشور

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد رضا سليمانزاده نجفي

استخراج وشرح آراء كوفيان از ديوان متنبي در شرح تبيان از علامه عكبري

چكيده

ابو طيب متنبي از شاعران بزرگ دوره ي عباسي دوم شمرده مي شود وديوانش از مهمترين ديوانهاي اين عصر است.بسياري از نويسندگان واديبان به او وديوانش پرداخته اند وكتابهاي زيادي پيرامون او وديوانش تأليف شده است،برخي به سود او وبرخي به زيان او.مي توان گفت كه بيشتر اين آثار شرحهايي بر ديوانش مي باشند . ابن جني ،ابو علاء معري ،امام واحدي ،ابو زكريا خطيب تبريزي ،ابو البقاء عكبري ،ناصيف يازجي و عبد الرحمن برقوقي از شارحان آن هستند.

در اين پايان نامه يكي از شرحهايي كه آراء نحوي موجود در ابيات را در بر دارد ،بررسي مي شود وآن شرح علامه عكبري است،كه آنرا ‹ التبيان في شرح الديوان › ناميده است.وي در شرح ابيات در باره ي آراء نحوي كوفي بسيار سخن گفته است وكسي تا كنون به استخراج اين آراء وشرح آنها نپرداخته است . به اين سبب تصميم گرفتم اين آراء پراكنده را استخراج كنم وآنها را باب بندب نموده وشرح كنم ودريابم كه آيا متنبي پيرو آراء نحويان كوفه بوده است يا نه؟

در اين زمينه برخي از شروح پيرامون اين ديوان را خواندم وآنچه را خواستم در آنها نيافتم.يعني شارحان ،غير از عكبري به ذكر آراء نحوي در شروحشان نپرداخته اند و اگر آنها را ذكر كرده اند ، به صورت مختصر وكوتاه واقتباس ذكر كرده اند .سرانجام با اين نتيجه رسيدم كه ، ابو طيب متنبي در بسياري از آراء نحويش ، از روش كوفيان پيروي كرده است.ولي در بعضي از زمينه ها از روش بصريا ن نيز پيروي نموده است.