تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : -/10/75

رشته و گرايش : زبان شناسي همگاني

استاد مشاور : سيد مرتضي‌ هاشمي‌‌‌‌‌‌

نام و نام خانوادگي : عباس سبحاني‌‌‌‌‌

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دكتر مصطفي‌ عاصي‌‌‌‌‌

بررسي‌ زبانشناختي‌ واژگان‌ ادبيات‌ داستاني‌ با استفاده‌ از نمونه‌هايي‌ از ادبيات‌ معاصر ايران‌‌‌

چكيده

امروزه‌ گروهي‌ از زبانشناسان‌ ، با استفاده‌ از دست‌آوردهاي‌ نظري‌ زبانشناسي‌ ، سعي‌ در بررسي‌ و توصيف‌پديده‌هايي‌ دارند كه‌ در عمل‌ به‌ نحوي‌ با زبان‌ در ارتباط‌ هستند . اين‌ شاخه‌ از زبانشناسي‌ به‌ "زبانشناسي‌ كاربردي‌"معروف‌ است‌ . به‌ اين‌ ترتيب‌ زبانشناسي‌ با پشت‌ سر گذاشتن‌ سنين‌ كودكي‌ ، قدم‌ به‌ دوران‌ بلوغ‌ خويش‌ مي‌گذارد و بدنبال‌خود تأثيرات‌ عميقي‌ را در ديگر زمينه‌هاي‌ تحقيق‌ باعث‌ مي‌شود . در سالهاي‌ اخير اين‌ رشته‌ از زبانشناسي‌ ، توجه‌زبانشناسان‌ و ديگر محققان‌ علاقه‌مند به‌ بررسي‌هاي‌ زباني‌ را به‌ خود معطوف‌ داشته‌ است‌ . يكي‌ از زمينه‌هايي‌ كه‌ باپيدايش‌ زبانشناسي‌ نوين‌ دستخوش‌ تحول‌ و دگرگوني‌ شده‌ است‌ ، تحقيقات‌ ادبي‌ است‌

از آنجا كه‌ در تحقيقات‌ زبانشناختي‌ ـ كاربردي‌ مربوط‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ "معنا شناسي‌ " و "تحليل‌ كلام‌" زمينه‌هاي‌بكري‌ هستند كه‌ كمتر مورد توجه‌ قرار گرفته‌اند ، نگارنده‌ بر آن‌ شد تا با برداشتن‌ گامي‌ هر چند كوچك‌ از اين‌ ديدگاه‌داستان‌ را بررسي‌ كند . بديهي‌ است‌ كه‌ داستان‌ را با رويكردهاي‌ مختلفي‌ مي‌توان‌ مورد نقد و بررسي‌ قرار داد ، امابررسي‌ زبانشناختي‌ ، قلمرو تحقيق‌ را به‌ عناصر زباني‌ محدود مي‌نمايد

پس‌ از بررسي‌هاي‌ مقدماتي‌ ، طرح‌ كلي‌ تحقيق‌ به‌ گونه‌ زير پيش‌بيني‌ گرديد :

نقش‌ بافت‌ كلام‌

نقش‌ ساختار كلام‌

نقش‌ واژگان‌

ويژگيهاي‌ متن‌                                                  نقش‌ قرائن‌ كلام‌                                           درك‌ خواننده‌

نقش‌ حشو

نقش‌ خواننده‌

.

.

.

بر خلاف‌ پيش‌بيني‌هاي‌ اوليه‌ معلوم‌ گرديد كه‌ اين‌ موضوع‌ بسيار گسترده‌ و از توان‌ يك‌ رساله‌ خارج‌ است‌ . بناچار بر آن‌شدم‌ تنها به‌ يك‌ زمينه‌ از آن‌ بپردازم‌ . آنچه‌ در اين‌ مدت‌ ذهن‌ نگارنده‌ را به‌ خود مشغول‌ مي‌داشت‌ ، اهميت‌ و نقش‌واژگان‌ در داستان‌ و به‌ عبارت‌ ديگر ادبيات‌ داستاني‌ بوده‌ به‌ اين‌ جهت‌ موضوع‌ رساله‌ را "بررسي‌ زبانشناختي‌ واژگان‌ادبيات‌ داستاني‌ " برگزيدم‌ . از سوي‌ ديگر هدف‌ اين‌ پايان‌ نامه‌ بدست‌ دادن‌ اصول‌ و معيارهايي‌ زبانشناختي‌ در راستاني‌بررسي‌ واژگان‌ داستان‌ مي‌باشد ( و نه‌ بررسي‌ كامل‌ يك‌ دوره‌ خاص‌ از ادبيات‌) . به‌ اين‌ جهت‌ سعي‌ بر آن‌ است‌ تا درمواقع‌ لزوم‌ و به‌ تناسب‌ موضوع‌ از ادبيات‌ معاصر ايران‌ بويژه‌ آثار "صادق‌ هدايت‌" و "جلال‌ آل‌ احمد" گزينش‌هايي‌انجام‌ شود

اين‌ رساله‌ در سه‌ بخش‌ تنظيم‌ شده‌ است‌ : در بخش‌ نخست‌ ، موضوع‌ از ديدگاه‌ ادبي‌ زبانشناختي‌ تحت‌ بررسي‌ قرار خواهد گرفت‌ . در اين‌ بخش‌ سعي‌ بر نشان‌ دادن‌ مناسبت‌ ميان‌ زبان‌ ارتباطي‌ و زبان‌ ادبي‌ (بويژه‌ نثر) خواهد بود و در اين‌راستا ديدگاههاي‌ مختلف‌ مورد بخث‌ قرار خواهند گرفت‌ . سپس‌ عناصر اصلي‌ داستان‌ در بخش‌ دوم‌ مورد بررسي‌زبانشناختي‌ قرار مي‌گيرد و با طرح‌ برخي‌ نظريه‌هاي‌ موجود ، اهميت‌ "واژگان‌" در داستان‌ روشن‌ خواهد شد . در بخش‌سوم‌ كه‌ در واقع‌ نتيجه‌ و ماحصل‌ تحقيق‌ بشمار مي‌رود ، بطور اختصار و به‌ تفكيك‌ موضوع‌ ، اهميت‌ واژگان‌ در"ادبيات‌ داستاني‌" مشخص‌ خواهد شد . در پايان‌ ، فهرست‌ منابع‌ و مآخذ ، پيوست‌ ها و همچنين‌ واژه‌نامه‌ خواهد آمد