تحصيلات تكميلي

تاريخ دفاع : 75.8.14

رشته و گرايش : زبان عربي-ادبيات

استاد مشاور : دكتر جعفر دلشاد

نام و نام خانوادگي : علي اكبر علي بيگي

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دكتر سيدعلي‌ ميرلوحي‌

ترجمه‌ و شرح‌ و تحقيق‌ نيمه‌ اول‌ از جزء سوم‌ كتاب‌ البيان‌ والتبيين‌ اثر جاحظ‌

چكيده

موضوع‌ رساله‌ ترجمه‌ و شرح‌ و تحقيق‌ نيمه‌ اول‌ از جزء سوم‌ كتاب‌ البيان‌ والتبيين‌ اثر جاحظ‌ مي‌باشد . اين‌ كتاب‌مختاراتي‌ ادبي‌ است‌ از آيه‌ قرآن‌ ، حديث‌ ، شعر و حكمت‌ كه‌ آميخته‌ است‌ با آرائي‌ در مسائل‌ متعدد و به‌ جهت‌ دربرداشتن‌ فصلهاي‌ گرانبها و خطبه‌هاي‌ زيبا ، اخبار شنيدني‌، لطائف‌، نوادر و اسماء خطباء و بلغاء موجود در آن‌ و بيان‌اهميت‌ و قدر آنها در بلاغت‌ و خطابه‌ ، و ديگر قسمتهاي‌ برگزيده‌ داراي‌ ارزش‌ فراوان‌ است‌ ، مخصوصاً جزء سوم‌ آن‌به‌ اشعار و نثرهاي‌ زيبا وبرگزيده‌ مزين‌ مي‌باشد كه‌ مؤلف‌ غالباً آنها را بعنوان‌ شاهد بيانات‌ خود و تقويت‌ آنها آورده‌است‌ . اين‌ بخش‌ شامل‌ دو بخش‌ است‌ : بخش‌ اول‌ آن‌ "كتاب‌ العصا" مي‌باشد كه‌ در آن‌ جاحظ‌ نظر تحقير و تمسخرشعوبيه‌ را نسبت‌ به‌ عرب‌ و خطباي‌ آنها مورد تعريض‌ قرار مي‌دهد و در دفاع‌ از سنتهاي‌ عرب‌ به‌ تفصيل‌ سخن‌ مي‌راندو با استفاده‌ از قرآن‌ و حديث‌ و شعر و نثرها شواهد مي‌آورد و بخش‌ دوم‌ "كتاب‌ الزهد" مي‌باشد كه‌ در آن‌ مواعظ‌عيسي‌ ، داود ، علي‌ (ع‌) ، عباد ، زهاد و وعّاظ‌ كوفه‌ را آورده‌ است‌ ، و ضمن‌ بيان‌ مواعظ‌ ، اشعار زيبا از شعراي‌ مختلف‌آورده‌ است‌ . قسمت‌ اول‌ اين‌ جزء علاوه‌ بر خطب‌ و مطالب‌ نثري‌ شامل‌ هشتصد بيت‌ مي‌باشد كه‌ شرح‌ لغات‌ و ترجمه‌روان‌ آنها به‌ فارسي‌ انجام‌ شد و نيز بسياري‌ از ابيات‌ مربوط‌ به‌ مطالب‌ گوناگون‌ تاريخي‌ ، سياسي‌ ، اجتماعي‌ و لطائف‌مي‌باشد و سراينده‌ بسياري‌ از اشعار نيز نامشخص‌ مي‌باشد و مؤلف‌ با عبارت‌ "قال‌ الشاعر" آنها را ذكر كرده‌ است‌ كه‌ تاحد امكان‌ با مراجعه‌ به‌ كتب‌ تاريخي‌ و ادبي‌ حوادث‌ و رويـدادهاي‌ مربوط‌ به‌ آن‌ ابيـات‌ بيان‌ گرديد و نيز اسامي‌ برخي‌از سرايندگان‌ آنها نيز مشخص‌ شد و از آنجا كه‌ اين‌ كتاب‌ به‌ گفته‌ ابن‌ خلدون‌ يكي‌ از اركان‌ چهارگانه‌ ادبيات‌ عرب‌مي‌باشد ، و از بهترين‌ كتب‌ نظم‌ و نثر عربي‌ بشمار مي‌رود ، و مي‌تواند مورد استفاده‌ ادب‌ دوستان‌ خصوصاً دانشجويان‌ادبيات‌ عرب‌ و ادبيات‌ فارسي‌ قرار گيرد ، بشرح‌ و ترجمه‌ و تحقيق‌ آن‌ اقدام‌ نمودم‌