تحصيلات تكميلي

تاريخ دفاع : 76.4.3

رشته و گرايش : زبان عربي-ادبيات

استاد مشاور : دكتر سيد علي‌ ميرلوحي‌

نام و نام خانوادگي : ماجد نجاريان

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دكتر محمد فشاركي‌

نشاة‌ اوزان‌ الشعر العربي‌ و تطورها‌

چكيده

موضوع‌ بحث‌ شامل‌ جنبه‌ موسيقايي‌ شعر عربي‌ از ابتداي‌ پيدايش‌ تا عصرحاضر مي‌باشد، به‌ همراه‌ بررسي‌ مراحل‌دگرگوني‌ اوزان‌ و بحور اشعار در طي‌ دوره‌هاي‌ مختلف‌ ادبي‌ ، و نيز تحقيق‌ پيرامون‌ نوآوريهاي‌ شعرا در زمينه‌ بحورجديد در خلال‌ مراحل‌ تطور آن‌

در ادامه‌ به‌ چگونگي‌ ايجاد اوزان‌ شعر جاهلي‌ و فرضيات‌ مطرح‌ شده‌ در اين‌ زمينه‌ و نيز به‌ بررسي‌ نظريات‌ مطروحه‌پيرامون‌ اصل‌ و اساس‌ پيدايش‌ شعر كه‌ بنابر نظر بعضي‌ ، سجع‌ و بنابر باور گروهي‌ ديگر، غنا مي‌باشد ، خواهيم‌ پرداخت‌.سپس‌ اهم‌ اوزان‌ و بحوري‌ را كه‌ شاعر عصر جاهلي‌ اشعار خود را در آن‌ قالب‌ سروده‌ است‌ بيان‌ كرده‌ ، پيرامون‌ بعضي‌از اختلالات‌ موسيقايي‌ موجود در پاره‌ايي‌ از ابيات‌ اين‌ دوره‌ كه‌ مطابق‌ با عروض‌ الخليل‌ بن‌احمدالفراهيدي‌ نيست‌ به‌بحث‌ خواهيم‌ نشست‌ . سخن‌ را با بررسي‌ نمودار شدن‌ شعر اسلامي‌ و تغييرات‌ وارد بر آن‌ همچون‌ اوزان‌ مجزوءة‌ واكتشاف‌ بحر مجتث‌ و اعاده‌ اعتبار بحر رجزء ادامه‌ ميدهيم‌

بحث‌ در مورد عصر عباسي‌ و انقلاب‌ بزرگ‌ كه‌ عروضي‌ ايجاد شده‌ توسط‌ خليل‌ بن‌ احمدعالمي‌ كه‌ اوزان‌ و بحورعربي‌ را در قالب‌ علم‌ عروض‌ به‌ شكل‌ نهايي‌ خود رساند و شعر عربي‌ را در 16 بحر و 5 دايره‌ عروضي‌ بر اساس‌ نظريه‌توافق‌ و تباديل‌ رياضي‌ تنظيم‌ نمود وايري‌ كه‌ با كمك‌ آنها به‌ بحرهاي‌ تازه‌اي‌ همچون‌ مستطيل‌ ، ممتد ، متوافر و غيره‌مي‌توان‌ دست‌ يافت‌ . و نيـز بحثـي‌ از نوآوريهـاي‌ هنـري‌ ديگري‌ چون‌ موشحات‌ اندلسي‌ و دوبيت‌ فارسي‌ و زجل‌ ومواليا و كان‌ و كان‌ و قوما قسمت‌ ديگر از اين‌ گفتار را شكل‌ مي‌دهد.

نظرياتي‌ پيرامون‌ موضوع‌ تحقيق‌ مطرح‌ شده‌ است‌ كه‌ اهم‌ آنها مربوط‌ است‌ اولاً به‌ پيدايش‌ شعر عربي‌ و در مرحله‌بعد ، پيدايش‌ اوزان‌ شعر جاهلي‌ ، ثانياً بحث‌ در باره‌ خليل‌ بن‌ احمد و اثر او و اينكه‌ آيا در اين‌ زمينه‌ مبتكر بوده‌ است‌ ويا آنكه‌ آنچه‌ نوشت‌ بر اساس‌ عروض‌ يوناني‌ يا هندي‌ تدوين‌ شده‌ است‌