تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمد تقي پور

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دكتر سيد علي‌ ميرلوحي‌

تاريخ دفاع : 31/6/81

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : -

وجوه اعرابي استخراج شده از تفسير كشاف زمخشري و مقايسه آن با كتب نحوي ديگرش

چكيده

زمخشري يكي از علماء بزرگ نحوي مي باشد . وي در تفسير الكشاف به اعراب آيات نيز پرداخته است . وي در آراء نحويش غالباً پيرو مكتب بصري ها مي باشد ، اما در برخي موارد از مكتب آنها عدول كرده و آراء كوفي ها را برگزيده است ، مثلاً در مورد اعراب (فَلا تَجعَلوا لِلّهِ أنداداً) در آيه 22 سورة بقره معتقد است كه اين جمله منصوب به (لعّل) مي باشد كه اين طبق مكتب كوفي ها مي باشد.

همچنين وي در آراء نحويش كه در اعراب آيات قرآن بيان كرده ، برخي اصطلاحات بلاغي نيز به كار برده است كه همين امر باعث شده برخي علماء منظور او را نفهمند و رأي او را رد نمايند . مثلاً وي در آية 133 سورة بقره معتقد است كه (و َنَحنُ لهُ مسلمون) جمله اعتراضيه تأكيدي است و اين نوع جمله در اصطلاح نحويها و در آخر عبارت نمي آيد ، بلكه بين دو جزء كلام مي آيد ، اما جمله معترضه در اصطلاح برخي علماي بلاغت در آخر جمله هم مي آيد . نكتة ديگر اينكه آراء نحوي بيان شده در تفسيرش غالباً با آنچه در سائر كتب نحويش بيان شده تناقض يا اختلاف ندارد ، اما مواردي از اختلاف يا تناقض هم يافت مي شود . مثلاً در آية 22 سورة بقره او معتقد است كه (فلاتجعلوا لِلّه انداداً) منصوب به (لعّل) است ، اما وي در كتاب المفصل تصريح مي كند كه فعل مضارع (لعّل) منصوب نمي شود .