تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : جمال طالبي

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دكتر سيد علي‌ ميرلوحي‌

تاريخ دفاع : 17/4/81

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : -

تحقيق و شرح شواهد مجمع البيان

چكيده

تفسير مجمع البيان يكي از مهمترين تفاسير شيعه به شمار مي رود . كه مؤلف آن براي تبيين معاني آيات، صرف ، لغت ، نحو و قرائت به اشعار زيادي از دوره هاي جاهلي ، اموي و عباسي اسشتهاد كرده است . ولي مسائل مربوط به لغت ، نكات صرفي و معاني ابيات را توضيح نداده است . بنابراين بر طرف كردن اين مسائل ضروري به نظر مي رسيد.

اين تحقيق روي سه محور اصلي دور مي زند : اولاً: لغات مشكل و نامأنوس موجود در ابيات را شرح و توضيح داده ، ثانياً: نكات صرفي كلمات آن را بررسي كرده و ثالثاً: معاني ابيات مربوط را به صورت مختصر توضيح داده است.

ابياتي كه در اين تحقيق مورد بررسي قرار گرفته است، صد بيت مي باشد كه از آيه 13 سوره يوسف شروع شده و تا پايان سوره رعد ادامه مي يابد.

نتيجه‌اي كه از اين تحقيق بدست آمده اين است كه مؤلف در بسياري از موارد مخصوصاً در ذكر خود ابيات دچار خطا شده ، و ابياتي را به عنوان شاهد آورده است كه ربطي به آيات موردنظر نداشته يا معاني كلمات موجود در ابيات با معناي كلمات موجود در آيات مطابقت نداشته است كه در اين تحقيق مورد بررسي قرار گرفته است . همچنين مؤلف در ذكر صورت ابيات نيز بعضاً دچار اشتباه شده و ابيات مذكور با ديوانهاي شعرا مطابقت نداشته است.

تحقيق مورد نظر كمك مؤثري براي افرادي كه قصد استفاده از ابيات تفسير مجمع البيان دارند مي نمايد چرا كه مسائل مربوط به ابيات را به اندازه كافي شرح و توضيح داده است.