تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : زهرا صالحي

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر عبدالغني ايرواني زاده

تاريخ دفاع : 29/7/86

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر سيد علي ميرلوحي

شيوه هاي بياني نهج البلاغه از نظر نحوي در سه بخش مفعول مطلق، حال و تمييز

چكيده

ازجمله کتاب هايي که شايسته است در کرسي هايي تدريس نحو واعراب مورد بحث وآموزش قرار گيرد کتاب نهج البلاغه است ، کتابي که بعد از قرآن کريم نمونه کلام بليغي است که حاوي احکام و معارف علمي والهي است تا آن جا که علماء وادباء به بيان وشرح پرداخته اند.

اين رساله در پي آن است تا پرده از اهميت اين کتاب و لزوم اهتمام واستشهاد به آن در بيان مسائل نحوي و اعرابي بردارد و براي رسيدن به اين منظور به بررسي شيوه هاي بياني نهج البلاغه در سه بخش « مفعول مطلق ، حال و تمييز »پرداخته ومشتمل بر سه فصل است که درباب اول از آن ها به بررسي اين سه مبحث از ديدگاه نحويان ودر باب دوم به بررسي اسلوب بياني امام علي(ع) از لحاظ نحوي پرداخته شده است.

شايد از مهم ترين نتائجي که رساله ي حاضر بدان دست يافته است بتوان موارد ذيل را برشمرد:

- امام (ع) در بيان خويش مفعول مطلق را بيش از نائب مفعول مطلق يا حذف عامل آن جوازا يا وجوبا بکار برده است.

- مفعول مطلق نوعي حدود (9/50 %) و مفعول مطلق تأکيدي حدود (36/10 %) و مفعول مطلق عددي حدود (7/2 %) از کل مفعول مطلق هاي بکاررفته در نهج البلاغه را تشکيل مي دهد.

- تعداد جمله هاي حاليه(3/63%) از حال مفرد(55/28 %) و شبه جمله حاليه(37/31%) بيشتر است.

- تعداد جمله هاي حاليه فعليه(226 جمله :3/63%) بيش از جمله هاي حاليه اسميه (131 جمله : 7/36 % ) است.

- استخدام تمييز در خطبه ها (67 مورد: 82/72%) بيش از نامه ها (21 مورد:82:/22% ) وکلمات قصار (4 مورداً: 36/4 %) مي باشد.

کليد واژه ها: نهج البلاغه ، حال ، مفعول مطلق ، تمييز و شيوه هاي بياني