تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مريم جزيني

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد علي ميرلوحي

تاريخ دفاع : 16/4/87

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر سيد رضا سليمانزاده نجفي

شيوه هاي بياني نهج البلاغه (مفعول فيه، استثناء، مفعول معه)

چكيده

از جمله کتابهايي که شايسته است در کرسيهاي نحو واعراب مورد بحث قرار گيرد کتاب نهج البلاغه است کتابي که بعد از قرآن کريم نمونۀ کلام بليغ است که حاوي احکام ومعارف علمي والهي است تا آن جا که علماء به بيان وشرح آن برداخته اند0اين رساله در پي آن است تا پرده از اهميت اين کتاب ولزوم اهتمام واستشهاد به آن در بيان مسائل نحوي واعرابي بردارد وبراي رسيدن به اين منظور به بررسي شيوه هاي بياني نهج البلاغه در سه بخش «مفعول فيه ،استثناء،ومفعول معه»پرداخته ومشتمل بر چهارفصل است فصل اول دو مبحث دارد مبحث اول به بررسي مفعول فيه از ديدگاه نحويان ومبحث دوم به  استخراج ظروف لغو مکان ونايبش از کلام امام پرداخته وفصل دوم به استخراج اسلوب بياني امام درقسمت ظرف لغو زمان ونايبش اختصاص داردو فصل سوم به ظرف مستقر اختصاص دارد فصل چهارم حاوي دو مبحث ،مبحث اول نظرات نحويان در مورد استثناء و مفعول معه است ومبحث دوم به اسلوب بياني امام در مورد استثناء ومفعول معه اختصاص دارد 0

شايد مهمترين نتايجي که رساله حاضر بدان دست يافته است بتوان موارد زير را بر شمرد:

- ظرف لغو مکان 63/33% وظرف لغو مکان 08/46% از کل ظرفها را در نهج البلاغة تشکيل ميدهد.

- نايب ظرف زمان ومکان در نهج البلاغه حدود 27/1% است.

- امام عليه السّلام از ظرف مکان يا زمان بيشتر از نايب آن استفاده کرده اند.

- ظرف مستقر مکان 29/68% از کل ظرفهاي مستقر را تشکيل مي دهد.

- مستثني متصل حدود 46/22% ومنقطع 08/1% ومفرغ44/76% در نهج البلاغه وجود دارد.

- ممکن است با استشهاد از جمله اي از امام «ع»بتوان عطف به ضمير متصل مرفوع را جايز دانست.

کليد واژه: نهج البلاغه، نحو، مفعول فيه، استثناء، مغعول معه، شيوه هاي بياني