تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : سميه حسنعليان

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد رضا سليمانزاده نجفي

تاريخ دفاع : 16/4/87

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر سيد محمدرضا ابن الرسول

شرح شواهد بلاغي العمده (تشبيه و اشاره)

چكيده

کتاب العمده في محاسن الشعر وآدابه و نقده اثر ارزشمند دانشمند بزرگ ابن رشيق قيرواني است که از نمونه آثار جاودانه و درخشان در زمينه ي نقد و علوم بلاغي و شعر و ادب به شمار مي رود. بخش علوم بلاغي کتاب داراي فصل هاي متنوع و مختلف در بخشهاي سه گانه معاني، بيان و بديع است. مؤلف براي فهم بيشتر مطالب، نمونه هاي قرآني و شعري بسياري را به عنوان شاهد مطرح کرده است. تحقيقي که هم اکنون در دست شماست به شرح وتوضيح شاهدهاي شعري و قرآني بخش بلاغت اين کتاب در دو فصل «تشبيه» و «اشاره» پرداخته است.

پژوهشگر پس از يافتن سراينده ي هر بيت، نام و سال ولادت و وفات او را ذکر کرده است. سپس به بحر بيت هم اشاره کرده و آن گاه با استفاده ازلغت نامه ي معتبر المعجم الوسيط واژگان مهم شاهد را معني کرده است. معني شاهد به زبان عربي و فارسي از ديگر مواردي است که در ذيل هر شاهد بدان پرداخته شده است. نيز در صورت وجود اختلاف در روايت اشعار، موارد اختلاف ومطلع قصيده اي که بيت شاهد جزء آن است، در قسمت الروايه بيان گرديده است.

در قسمت بيان شاهد هر بيت به موضع استشهاد مؤلف کتاب به بيت اشاره شده و شرح مفصل داده شده است. در قسمت تشبيه به نوع تشبيه، ادات و وجه شبه و در قسمت اشاره نيز نوع اشاره بررسي شده است. مصادر و مراجع مورد استفاده نيز بعد از بررسي شاهد، آمده است. از آن جا که کتاب العمده به عنوان يک کتاب نقدي مهم مورد استفاده ي پژوهشگران و به خصوص دانشجويان است اميدواريم نتايج تحقيق حاصل بتواند براي پژوهشگران مفيد باشد.

واژه هاي کليدي: ابن رشيق قيرواني، کتاب العمده ، بلاغت، تشبيه، اشاره، شواهد شعري، شواهد قرآني.