تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : اكرم اختر گندماني

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر منصوره زرکوب

تاريخ دفاع : 7/4/88

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر نرگس گنجي

سيماي زن در امثال فارسي و عربي

چكيده

يكي از شاخه­هاي فرهنگ عاميانه، ادب شفاهي است كه بارزترين آن را در امثال مي­يابيم. امثال آيينه روشني است که مي­توان فرهنگ و سنت حاکم بر جوامع را در آن به وضوح ديد.

نوع نگرش به زن از جمله موضوعاتي است که مي­توان از طريق امثال به آن پي­برد زيرا به علت ويژگي­ها و نقش­هاي اجتماعي، فرهنگي و خانوادگي پيوسته در کانون توجه بوده­ است.

بنابراين پژوهش حاضر در کنار فعاليت محققان در بررسي مسائل زنان، با روش تحليلي ـ توصيفي ضمن معرفي چهره­ي زن که در امثال فارسي و عربي ترسيم شده است، به مقايسه و توصيف آنها مي­پردازد.

بدين منظور ابتدا به موقعيت اجتماعي زن قبل و بعد از اسلام در جوامع ايراني و عربي نظري گذرا افکنده، سپس بر آن است زن را از ديدگاه جنسيتي و در نقش­هاي مادري، همسري، دختري، و خويشاوندي مورد بررسي قرار دهد.

با بررسي امثالي که در باره­ي زن در نقش­هاي مختلف او در دو جامعه ايران و عرب گفته شده، مي­توان نتيجه گرفت:

پيوند­ ميان ملت­هاي ايران و عرب بسيار کهن است و باعث شده که زبان و فرهنگ و ادبيات فارسي و عربي در تعامل گسترده و همه جانبه با يکديگر قرار گيرند که در عرصه ­هاي فرهنگي به ويژه در فرهنگ عامه نمود يافته است؛ از اين رو امثال فراواني را مي­يابيم که از نظر مضامين و موضوع بسيار شبيه به هم بوده، در بردارنده پيام­هاي يکساني است که گوياي تشابهات فرهنگي دو ملت مي­باشد.

در امثال، دو ديدگاه مثبت و منفي نسبت به زن وجود دارد، ديدگاه مثبت بيشتر در بعد مادري وي و ديدگاه منفي بيشتر در بعد زنانگي يا دختر بودن وي نمود مي­يابد.

کليد واژه­ها: زن، امثال عربي، امثال فارسي، جامعه.