تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : سيده رقيه احمدي

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد محمدرضا ابن الرسول

تاريخ دفاع : 27/11/87

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر عبدالغني ايرواني زاده

شرح و تحليل ده سروده نخست ديوان طغرايي اصفهاني

چكيده

طغرايي شاعر عربي سراي معروف ايران در قرن پنجم هجري است. نام او حسين بن علي و کنيه اش را أبواسماعيل ثبت کرده اند. در اصفهان زاده شد و از بزرگترين شاعران عصر خود بود. علاوه بر قريحه شعري اش توجه او به ديوان شاعران گذشته در استواري شعر او بسيار مؤثر بوده است. او مانند اغلب شاعران معاصر خويش، ادب جاهلي و ادب عصر نهضت را در شعرش فراهم آورده و «لامية العجم» او نمونه بارزي از اين پديده است. به همين جهت ادباي بسياري اين قصيده او را در معرض شرح و تحليل قرار داده اند اما قصائد ديگر او تاکنون مورد شرح و تحليل قرار نگرفته است، در اين پايان نامه شماري از قصائد او از نظر واژگان، نکات دستوري و بلاغي و نيز مضامين بررسي و شرح شده است.

در اين رساله پس از گزارشي مستند درباره زندگي و آثار شاعر، به شرح ده سروده نخست ديوان شاعر مشتمل بر بيش از دويست بيت پرداخته ايم، مضامين اين قصائد بيشتر در «وصف» و «مدح» است.

پژوهشگر پس از آوردن يکايک بيتها با حرکت گذاري کامل شرح خود را در شش بخش ارائه کرده است.

ا.اللغة: که به شرح واژگان و تعابير به کار رفته در بيت با استناد به کتب لغت معتبر اختصاص دارد.

2. الإعراب: که به بيان نقش دستوري کلمات و جمله ها مربوط مي شود.

3. البلاغة: که در آن به ذکر نکات بلاغي بيت اعم از معاني و بيان و بديع توجه شده است.

4. المعني: که معني بيت به زبان عربي آمده است.

5. الترجمة: که معني بيت به زبان فارسي آمده است.

6. النکتة الأدبية: که به نکات مربوط به نقد ادبي يا ادب تطبيقي و اثر گذاري و اثر پذيري شاعر در آن بيت اشاره شده است.

چنانچه بيت داراي روايتهاي مؤثر در معني بوده تحت عنوان «الرواية» ذکر گرديده است. البته «الرواية» و «النکتة الأدبية» تنها مربوط به بخشي از ابيات است.

واژگان کليدي: طغرايي- شعر عربي- قصيده- ادبيات عربي در ايران