تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مرضيه فياض

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر منصوره زرکوب

تاريخ دفاع : 28/7/87

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر نصرالله شاملي

بررسي وجوه بياني در امثال و حکم قرآني

چكيده

امثال و حکم غالبا ً در قالب جملاتي کوتاه و دربردارنده نکاتي مهم و ارزشمند است و داراي اهداف اخلاقي و تربيتي ويژه اي هستند.

قرآن نيز به منظور هدايت، تربيت و ارشاد مردم از امثال بهره برده است و براي تأثير هر چه بيشتر در هر کدام از آن ها وجوه بياني مختلفي به کار برده است که بررسي آن ها کمک بزرگي به شناخت اهداف آيات و تبيين اعجاز قرآني مي‌نمايد. به همين منظور اين رساله برآن است که به بررسي يکي از جنبه هاي اعجاز قرآن يعني وجوه بياني موجود در امثال و حکم بپردازد.

رساله حاضر در چهار فصل تنظيم شده است. فصل اول به بررسي مَثــَل و حکمت در لفظ و اصطلاح پرداخته است.

در فصل دوم امثال و حکم قرآني و بعضي موضوعات امثال مکي و مدني و تفاوت هاي آن ها از جنبه محتوا و تعداد ارائه شده است.

فصل سوم به بررسي وجوه بياني امثال و حکم قرآن اختصاص يافته، سپس در فصل چهارم براي امثال قرآني که خالي از وجوه بياني هستند نمونه هايي فارسي ذکر شده است.

از جمله نتايج حاصل شده از اين بررسي، مي توان به کثرت استعمال تشبيه در امثال اشاره کرد. نکته­ي قابل توجه ديگر، اين که امثال مکي بيشتر از امثال مدني هستند و اين، دالّ بر نياز شديد جامعه­ي مکي به استفاده از امثال بوده است.

لازم به ذکر است که بيشتر حکمت هاي قرآني خالي از وجوه بياني هستند چرا که قرآن در آن­ها با مردم به صراحت و روشني سخن گفته است.

کليد واژه­ها: مَثـَل- مَـثـَل قرآني- وجوه بياني- امثال مکـّي و مدني