تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 13/10/78

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر جعفر دلشاد

نام و نام خانوادگي : محمدرضا شباني

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر عبدالغني ايرواني زاده

الحب في الادب الاندلسي

چكيده

تعريف مسأله : اين رساله تلاش دارد اشعار غزلي سروده شده در دو عصر واليان و بني اميه در اندلس را استخراج كند و به ريشه‏يابي در علل رواج اين فن شعري در ادبيات اندلس بپردازد سپس نمونه‏هايي از بهترين اين غزلها را براي خوانندگان عزير بياورد.

ضرورت و اهميت تحقيق : غزلسرايي به عنوان يكي از مهمترين اعراض شعري در ادبيات اندلس جايگاه و مقامي بس عظيم يافت و شعراء و ادباي بسياري به آن روي آوردند.

بررسي اسباب و علل پيدايش اين غرض شعري ، سير تطور و پيشرفت آن و رسيدن به كمال ، مقايسه بين عزل مشرق زمين و غزل مغرب زمين يعني اندلس از جمله هدفهاي اساسي اين پايان نامه است كه خود از ضرورت و اهميت خاصي براي پژوهشگران ادبيات عربي برخوردار است.

روش تحقيق : روش تحقيق در اين پايان نامه بصورت تحليل و قياس مي‏باشد بدين ترتيب كه ابتدا به تحليل جو حاكم بر حيات و فرهنگ اندلس مي‏پردازيم و اندلس را از ديدگاههاي سياس و اجتماعي و شرايط دخيل در ادبيات اين مرز و بوم مروئد مطالعه قرار مي‏دهيم سپس بين شعراي غزلسراي و نيز غزل اندلسي و غزل مشرقي به قياس مي‏پردازيم.

خلاصه نتايج : عوامل مختلف سياسي و اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي در پيدايش اين غرض شعري سهيم هستند كه چند عنصر آن نمود خاصي يافته است.

الف : طبيعت دلفريب و زيباي اندلس با رودها و جنگلها و دشتها و مزارع سر سبز

ب : امنيت نسبي حاكم بر اندلس و دور بودن آن براي مدت مديد از جنگها و كشمكشهاي سياسي

ج : ارتقاء سطح فرهنگ عمومي مردم و رفاه نسبي در ميان عامه مردم

د : فزوني يافتن كنيزكان و غلامان آوازه خوان و نعمه سرا و رواج بازار خريد و فروش ايشان كه غالباً از زيبايي فزاينده‏اي برخوردار نودند و در رونق دادن هر چه بيشتر به مجالس لهو و لعب و طرب و شادي سهم بسزايي داشتند.

اين عناصر و نيز عناصر فرعي ديگري سبب پيدايش فن جديدي به نام موشّحه در ادبيات اندلس شد . اين فن كه از قيد و بند اوزان شعري قديم آزاد و رها بود و صرفاً به منظور تناسب به غناء و موسيقي ساخته شده بود غالباً به منظور غزلسرايي سروده و انشاد مي‏شد.