تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 13/2/78

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دكتر سيد علي‌ ميرلوحي‌

نام و نام خانوادگي : زهرا سليماني

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر نصرالله شاملي

شرح و ترجمه و تحقيق اساس البلاغه زمخشري «كتاب الشين»

چكيده

ابوالقاسم محمود عمر الزمخشري (467-538 هـ) از دانشمندان بلند پايه در زمينه علوم عربي و فنون ادبي به شمار مي‏آيد او كتب بسياري را در موضوعات ديني، زبان، ادبيات، نحو و عروض و... از خود به جاي گذارده است كه از مهمترين آنها مي‏توان به «اساس البلاغه» اشاره نمود. زمخشري با تأليف اين كتاب كه در آن لغات و اصطلاحات بلاغي را جمع‏آوري كرده از جمله كساني است كه در بالا بردن سطح بلاغت سهم بسزايي داشته است. اين كتاب از چند جهت درخور توجه است.

1-مؤلف كتاب كه داراي تبحر در علوم مختلف ديگر نيز بوده است، با دقت كافي امثال و شواهدي از نظم و نثر را جمع‏آوري نموده است.

2-شواهدي را كه از آيات شريفه قرآني در كتاب آورده، ‌زينت بخش كلام مولف است.

3-لغات و مصطلحاتي را كه تا قرن ششم يعني زمان حياتش گرد آوري نموده،‌هم اكنون رايج و مستعمل است،‌ و با گذشت زمان فرسوده نگرديده است.

4-جدا ساختن مجاز از حقيقت و كنايه از تصريح و تسهيل درك معاني و مفاهيم مجازي و حقيقي و كنايي.

5-لازم به ذكر است كه كتاب مذكور به ترتيب الفبا باب بندي شده است كه متداول ترين و معروفترين و ساده‏ترين روش مستعمل در قواميس لغوي مي‏باشد و در ترتيب حرف «واو» را قبل از «هاء»‌ قرار داده است.

و بر اين اساس استادان فن بلاغت به اهميت اين كتاب اذعان داشته و معترفند هر پژوهشگر بلاغي كه در صنعت بلاغت كمر همت برمي‏بندد لازم است توجه كافي به اين كتاب مبذول دارد و بي گمان تحقيق محتوا و مفاهيم اين كتاب و شرح نكات مبهم و توجه متن مشكل آن ره آورد علمي وادبي فراواني براي پژوهشگر در پي خواهد داشت و قدمي خواهد بود در رفع برخي مشكلات دانش پژوهان و دانشجويان عرصه‏هاي ادبيات فارسي وعربي.