تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 17/12/77

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دكتر سيد علي‌ ميرلوحي‌

نام و نام خانوادگي : شاکر عامري

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر جعفر دلشاد

مصطفي جمال الدين زندگاني و اشعار او در مهجر

چكيده

مصطفي جمال‏الدين،‌ يكي از شخصيت‏هاي علمي و فرهنگي معاصر عراق و جهان عرب بود،‌ كه اين رساله، ‌شعر او را در مهجر، بطور اساسي و در عراق اشاره‏وار عرضه و تحليل و بررسي مي‏كند، نه تنها زندگاني وي و شرايط آن ـ كه در نجف بيشتر آن رقم خورده است ـ بلكه تاريخچه معاصر نجف و حوزة‌ علميه آن مورد بررسي قرار گرفته است. جايي كه جمال‏الدين تحصيلات ديني خود را به اتمام رسانيده است.

مصطفي جمال‏الدين در روستاي (مومنين) از توابع شهر ناصريه در جنوب عراق در تاريخ يازدهم جمادي‏الاولي سال 1346 هـ. (5/11/1927 م) تولد يافت، وي در سن يازده‏ سالگي به نجف اشرف هجرت نمود و در سن بيست و شش سالگي تحصيلات خود را در حوزه، به پايان رسانيد. سپس در سال 1958 با ورود به دانشكده فقه در نجف تحصيلات دانشگاهي خود را آغاز نمود، كه پس از چهار سال مؤفق به اخذ مدرك ليسانس -با رتبه اول- گرديد و در سال 1971، مدرک فوق ليسانس را از دانشكده ادبيات دانشگاه بغداد، اخذ نمود و به عضويت هيأت علمي آن دانشگاه در آمد. تا اينكه موفق شد مدرك دكتراي خود را درسال 1978 دريافت نمايد.

سه سال بعد، بر اثر فشار دستگاه حاكم به كويت مهاجرت نمود و در سال 1984 به سوريه عزيمت كرد. وي مدت 12 سال در دمشق زندگي كرد و در تاريخ 13/10/1996 همانجا وفات يافت.

حمال الدين، علاوه بر شعر، ‌در زمينه‏هاي گوناگون صاحبنظر بود و يكي از ناقدان و صاحبنظران در زمينه ادبيات به حساب مي‏آمد،‌كه در اين رساله، به اين امر، بخوبي اشاره گرديده و تأليفات او نيز ذكر شده است.

جمال الدين، سه بار به ايران سفر كرده است. وي در سالگرد هزارة شيخ مفيد ـ يكي از بهترين قصيده‏هاي خود را بنام (معلم الامه) سرود ؛ در آن قصيده امام خميني (ره) و انقلاب اسلامي ايران را ستود.

اين رساله، ثابت كرده است كه جمال‏الدين، يكي از پيشتازان تجديد در شعر معاصر عرب است. او معتقد بود كه تجديد و همگامي با زمان، بايد در محتواي شعر صورت بگيرد نه در قالب آن، چون براي سليقه‏هاي عربي،‌جز قالب عمودي شعر، مناسب نيست.

سبك شعر او در مهجر به اوج كمال رسيده است. مهمترين موضوعاتي كه شعر او را در بر مي‏گيرد، سياست،‌ اجتماع و عزل مي‏باشد.

سبك اشعار او، محكم و داراي تصاوير عالي و زيبا و پر از عاطفه و احساس است. گاهي با منطق و استدلال و استفاده از كلمات روان و شيوا و متناسب با زمان، خواننده را وادار به پذيرش نكته نظرات خود مي‏نمايد.