تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 23/9/77

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر عبدالغني ايرواني زاده

نام و نام خانوادگي : فاطمه برزگر

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر نصرالله شاملي

شرح، تحقيق و ترجمه كتاب «المزهر في علوم اللغه و انواعها» از جلال الدين سيوطي از آغاز «نوع چهلم » تا «بيان جمعهايي كه مفردي از لفظ خود ندارند»

چكيده

كتاب «المزهر في علوم اللغه و انواعها» سرشار از پژوهشهاي گوناگون زباني است كه در نوشتن آن، بر بسياري از كتابهاي زباني كه اختصاصاً در همين موضوع نوشته شده و بسياري از آنها از بين رفته، تكيه شده است.

صاحب كتاب المزهر به پژوهشهاي گوناگون و ارزشمندي در زبانشناسي دست زده است،‌ از قبيل : بحث در پيدايش زبانها، زبانهاي فصيح، ساختگي، حوشي، غريب، مستعمل،‌ مهمل،‌ساختارهاي اسماء و افعال، قواعد كلي و استثنائات و غيره كه ترجمة كتاب مي‏تواند كمك بزرگي به پژوهندگان فارسي زبان اين علم باشد.

اين كتاب كه در واقع دائرةالمعارفي است در زبانشناسي در دو مجلد و پنجاه نوع تأليف يافته است، جلد اول، مشتمل است بر نوع اول تا سي و نهم و جلد دوم، نوع چهلم تا پنجاهم را در برمي‏گيرد. نوع چهلم موسوم به «شناخت اشتباه و نظائر» بزرگترين نوع كتاب از لحاظ تعداد صفحات مي‏باشد به طوري كه 300 صفحه را به خود اختصاص داده است. در اين رساله حدد 200 صفحه از نوع چهلم شرح،‌ تحقيق و ترجمه شده است. با توجه به موضوعات مطرح شده در اين بخش از كتاب، مي‏توان آن را به فصول زير تقسيم بندي نمود :

فصل اول : « ذكر قالبهاي اسماء و بيان محدودة آنها » در اين فصل مؤلف 1210 قالب براي اسم ذكر نموده و براي هر كدام، يك يا دو مثال از اسماء و صفحات آورده است.

فصل دوم : بيان ساختارهاي افعال.

فصل سوم : بيان نوادري از تأليف.

فصل چهارم : ذكر قوانين كلي در اوزان و ديگر موضوعات و موارد استثنائي آنها.

فصل پنجم :‌بيان كلماتي كه در قالبهاي مختلف مانند : فعالة،‌ فاعول،‌ تفعال و غيره آمده است.

فصل ششم : بيان اسمهاي علم و معرفه‏اي كه بدون ‹‹ ال ››‌ استعمال شده و بالعكس.

فصل هفتم: بيان الفاظي كه تنها در جملات منفي به كار مي‏رود.

فصل هشتم : بيان اسمهايي كه فعلي از آنها گرفته نشده است.

فصل نهم : بيان الفاظي كه به صيغة مثني ضبط شده است.

فصل دهم : بيان الفاظي كه به صيغة‌ جمع آمده از لحاظ معني مفرد يا مثني مي‏باشد.

فصل يازدهم : بيان الفاظ مثنايي كه مفردي از لفظ خود ندارند.