تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 16/9/77

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر عبدالغني ايرواني زاده

نام و نام خانوادگي : محمد شرفبياني

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دكتر سيد علي‌ ميرلوحي‌

شرح، ترجمه و تحقيق « المزهر في علوم اللغه و انواعها » نوع پانزدهم تا بيست و نهم

چكيده

«علم اللغه» و «فقه اللغه» دو اصطلاح است كه براي علوم مربوط به زبان و زبان شناسي وضع شده است و به وضوح نمي‏توان مرزي ميان آن دو فرض نمود. دانشمندان عرب زبان بخاطر توجه خاصي كه به زبان خود داشته‏اند از قرون اولية هجري تأليفات فراواني در اين علم از خود بر جاي گذاشته‏اند. جلال الدين سيوطي از جملة‌ كساني است كه تحقيقات گرانسنگي در زبان شناسي داشته است. اين دانشمند مسلمان حاصل تلاشهاي خود را در كتاب المزهر گرد آوري نموده و در آن به بحثهاي فراواني پرداخته است. در پايان نامه حاضر نوع پانزدهم تا بيست و نهم المزهر ترجمه گرديده و مورد شرح و تحقيق قرار گرفته است. اين بخش از كتاب حاوي موضوعات مهمي چون تداخل و توافق زبانها،‌ واژه‏هاي فصيح،‌مستعمل، نادر، غريب، معرّب، مولّد،‌مشترك، مترادف،‌ متضاد، منحوت، مبحث حقيقت و مجاز، ويژگيهاي زبان عربي، اشتقاق، لهجه‏هاي گوناگون و تداخل آنها،‌ اتباع و واژه‏هاي عام و خاص مي‏باشد. مؤلف در پايان هر فصل براي موضوع مورد بحث، مثالهاي فراواني از متون نظم و نثر عربي بيان مي‏كند. يكي از ويژگيهاي برجسته كتاب آن است كه نظرات و عقايد علماي زبان در هر موضوع، همراه با نقد و تحليل سيوطي در آن يكجا گرد آمده است و ارزش كتاب را صد چندان نموده است. تمامي اين مباحث مي‏تواند راه‏گشا و ياريگر جويندگان و علاقه‏مندان زبان شناسي به ويژه زبانشناسي عربي باشد.