تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 11/7/77

رشته و گرايش :زبان شناسي همگاني

استاد مشاور : دکتر ساسان سپنتا

نام و نام خانوادگي : مجتبي شعاعي

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد محمدتقي طيب

بررسي ورود واژه از زبان تركي به فارسي وعوامل زبان شناختي موثر در آن

چكيده

از آنجا كه قشر عظيمي از جامعه كشور ما را ترك زبانان تشكيل مي دهند، وقرن ها است كه به لحاظ دارا بودن وحدت ديني واشتراك فرهنگي با فارسي زبانان به همزيستي مسالمت آميز خود ادامه مي دهند، از اين رو شناخت زبان يكديگر به درك متقابل عمق بيشتري خواهد بخشيد، وچون زبان وسيله برقراري ارتباط ميان افراد جامعه مي باشد وبا ويژگيهاي خاص خود به يكديگر تاثير متقابل مي گذارند، زبان فارسي وتركي نيز از اين امر مستثني نيستند. لذا اين امر انگيزه اي شد تا در راستاي آشكار ساختن اين واقعيت، تاثير زبان تركي در فارسي در قالب اين تحقيق بررسي گردد وسابقه تاريخي وعوامل زبان شناختي آن نيز مورد ارزيابي قرار گيرد. از اين رو واژه هاي دخيل تركي در فارسي از فرهنگهاي معتبر فارسي دهخدا ومعين استخراج وطبق اهداف اين تحقيق به سه دسته جدا از هم تفكيك شدند.

دسته اول واژه هايي هستند كه امروزه اغلب آنها مورد استفاده عموم مردم قرار مي گيرند وخلائي را در زبان فارسي پر مي كننند وكسي كه به قرضي بودن آنها واقف نيست وتاكنون جايگزين مناسبي براي آنها وضع نگرديده ودر هر دو زبان فارسي وتركي روزمره به طور يكسان به كار مي روند.

دسته دوم واژه هايي را تشكيل مي دهند كه همانند دسته اول در مكالمات زبان فارسي فعالند وضمن اينكه داراي معادل فارسي نيز مي باشند، ولي به طور رايج به كار مي روند هرچند كه در شيوه هاي مختلف گفتار ونوشتار از معادلهاي فارسي نيز استفاده مي شود.

دسته سوم واژه هايي را تشكيل مي دهند كه در مقطعي از زمان وارد زبان فارسي شده ودر مقطعي ديگر از آن جدا گشته اند وجزء گنجينة لغات به كار رفته در زبان محسوب مي شوند وآنها را فقط در كتب قديمي مي توان يافت وهيچگونه تاثيري در زبان فعلي فارسي ننهاده اند.

كليه واژه ها واج نگاري شده اند وعلل حذف واژه هاي دسته سوم، در داخل پرانتز مقال هر يك با حرفي مشخص گرديده است. نتيجه اين بررسي ضمن اينكه همزيستي دراز مدت اين دو زبان را نشان مي دهد، مي تواند واژگان بيگانه تركي را كه در فارسي فعال هستند شناسايي نموده ودر جهت اهداف كلي پالايش زبان فارسي از واژه هاي دخيل تركي به كار گرفته شود.