تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 28/6/79

رشته و گرايش : زبان شناسي همگاني

استاد مشاور : دکتر سيد محمدتقي طيب

نام و نام خانوادگي : عليرضا خان جان

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر زهره اسلامي راسخ

مقايسه متني « پيرمرد و دريا » اثر ارنست همينگوي با ترجمه فارسي نجف دريابندري : رهيافتي در تحليل كلام

چكيده

پژوهش حاضر به توصيف گفتماني متن انگليسي پيرمرد و درياي همينگوي و ترجمه فارسي نجف دريابندري مي‏پردازد . و در چارچوب نظري دستور سيستمي ـ نقش گراي هليدي مقايسة تطبيقي متون ياد شده را مد نظر قرار مي‏دهد . در دستور هليدي نظام زبان از سه لايه معنايي شكل مي‏گيرد كه به ترتيب عبارتند از فرانقش انديشگاني ،‌ فرانقش بينافردي و فرانقش متني . اين پژوهش فرانقش متني زبان و نحوة‌ تبلور عيني آن را در متون مبدأ و مقصد حاضر مورد مطالعه قرار مي‏دهد و در پي يافتن پاسخي براي اين پرسش كلي است كه آيا از نظر برقراري تعادل كاركردي بين مثلث « نويسنده ـ متن انگليسي ـ‌ خواننده انگليسي زبان » و مثلث « نويسنده ـ ترجمه فارسي ـ خواننده فارسي زبان » در هر دو سطح خرد و كلان موازنه برقرار شده است يا خير . بدين منظور عوامل ساختاري و غير ساختاري دخيل در سازماندهي فرانقش متني زبان ، آن گونه كه در دستور هليدي منظور نظر بوده است ،‌معرفي و سپس با انتخاب اتفاقي پاره كلامهايي از متون انگلسي و فارسي حاضر پرسشهاي پنج گانه ذيل مورد كنكاش قرار گرفته است.

1-آيا راهبردهاي آغازگري ـ بيانگري به كار رفته در پاره كلامهاي انگليسي ـ‌ از نظر صورت و كاركرد ـ با پاره كلامهاي موازي خود در متن فارسي برابرند؟

2-آيا شيوه‏هاي گسترش نظام مبدأ ـ خبري در هر دو متن يكسانند؟

3-آيا ساخت اطلاعاتي پاره كلامهاي متن ترجمه ـ از نظر صورت و كاركرد ـ بر ساخت اطلاعاتي پاره كلامهاي متن اصلي منطبق مي‏شود؟

4-آيا نظام توزيع اطلاعات در كليت متن و در ارتباط با شيوه‏هاي گسترش متن در هر دو متن مبدأ و مقصد يكي است؟

5-آيا تمهيدات انسجامي به كار رفته در هر دو متن از نظر بسامد و نوع يكسان است؟

آنچه در نهايت از توصيف آماري داده‏هاي حاصله از مقايسه طبيعي پاره كلامهاي مبدأ و مقصد به دست آمده بيانگر آن است كه مترجم حاضر در مسير دستيابي به تعادل كاركردي به طور متناوب از راهبردهاي حفظ و يا تعديل پاره كلامهاي مبدأ و متن مقصد سود جسته است . اما در نظر پاره‏اي موارد راهبردهاي اتخاذ شده از سوي مترجم به تغيير كاركرد انجاميده است . با اين وجود ، موارد معدود عدول از تعادل كاركردي به تغيير نقش متني متون حاضر در سطح كلان منتهي نمي‏شود ، بخصوص از آن جهت كه مترجم پيشاپيش از طريق مقدمه‏اي طولاني خواننده را با زمينه‏هاي زباني و فرازباني توليد اثر آشنا ساخته است.