تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 17/8/74

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر کمال موسوي

نام و نام خانوادگي : محمدقلي باقري خليلي

دانشکده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد علي ميرلوحي

تصحيح‌ و تحقيق‌ كتاب‌ «المفردات‌ في‌ غريب‌ القران‌»( از عربي تا پايان کنز )

چکيده

در طول‌ تاريخ‌ تعداد زيادي‌ از دانشمندان‌ مسلمان‌ به‌ صورت‌ مختلف‌ به‌ تفسير و شرح‌ قران‌ كريم‌ يا الفاظ‌آن‌ پرداخته‌اند، يكي‌ از اين‌ كتابهاي‌ معروف‌ و با ارزش‌ كتاب‌ «المفردات‌ في‌ غريب‌ القرآن‌ راغب‌ اصفهاني‌مي‌باشد. شايان‌ ذكر است‌ اين‌ كتاب‌ تا به‌ امروز اهميت‌ به‌ سزائي‌ نزد مفسرين‌ قرآن‌ كريم‌ دارد، و هم‌ مفسري‌براي‌ تفسير و تحقيق‌ قران‌ حتماً بدان‌ نيازمند است‌. اما در رابطه‌ با تصحيح‌ و تحقيق‌ اين‌ كتاب‌ بايد گفت‌نسخه‌هاي‌ بدست‌ آمده‌ از اين‌ كتاب‌ به‌ دو نوع‌ تقسيم‌ مي‌شود 1ـ نسخه‌هاي‌ مطبوع‌ و چاپ‌ شده‌، قابل‌ ذكراست‌ كه‌ اين‌ كتاب‌ نفيس‌ تاكنون‌ به‌ كرات‌ چاپ‌ شده‌ كه‌ غالباً تكرار همان‌ نخستين‌ چاپ‌ بوده‌ و آخرين‌ چاپي‌كه‌ از اين‌ كتاب‌ شده‌ به‌ تحقيق‌ عرفان‌ صفوان‌ داوودي‌ است‌. با وجود اينكه‌ تا حدود زيادي‌ اشكالات‌چاپهاي‌ قبل‌ را ندارد اما مع‌ ذلك‌ از منابع‌ نسخ‌ نفيس‌ و كهن‌ و قابل‌ اعتماد برخوردار نيست‌. 2ـ نسخه‌هاي‌خطي‌. اما نسخه‌هاي‌ خطي‌ اين‌ كتاب‌ بايد به‌ اطلاع‌ برسانم‌ كه‌ نسخه‌هاي‌ نفيس‌ و متعددي‌ در داخل‌ كشورموجود بوده‌ كه‌ مصححين‌ از اين‌ نسخه‌ها بي‌اطلاع‌ بوده‌اند. لذا جاي‌ اين‌ داشت‌ كه‌ با پيشنهاد استاد معظم‌جناب‌ آقاي‌ دكتر سيد علي‌ ميرلوحي‌ از اين‌ كتاب‌ گرانبها يك‌ تصحيح‌ دقيق‌ و كامل‌ و با مراجعه‌ با اين‌نسخه‌هاي‌ نفيس‌ خطي‌ بعمل‌ آيد و نسخه‌هاي‌ خطي‌ عبارتند از : نسخه‌ كتابخانه‌ آية‌ا..العظمي‌ مرعشي‌ (نسخه‌اصلي‌) 2ـ نسخه‌ كتابخانه‌ آية‌العظمي‌ مرعشي‌ (رمزم‌) 3ـ نسخه‌ كتابخانه‌ آستان‌ قدس‌ (رمزق‌) 4ـ نسخه‌كتابخانه‌ آستان‌ قدس‌ (رمزس‌) -5 نسخه‌ كتابخانه‌ ملك‌ (رمزل‌) 6ـ نسخه‌ دانشگاه‌ تهران‌ (رمزد) 7ـ نسخه‌كتابخانه‌ ملي‌ (رمزمل‌) 8ـ نسخه‌ كتابخانه‌ ملي‌ (رمزلي‌)

نسخه‌اي‌ كه‌ بعنوان‌ اصل‌ قرار گرفت‌. بدان‌ دليل‌ است‌ كه‌ آن‌ نسخه‌ از نظر قدمت‌ و اعراب‌ گذاري‌ كلمات‌،دقيق‌ و متن‌ اصلي‌ آن‌ صحيح‌ تر از ديگر نسخه‌هاست‌.

در خاتمه‌ بايد ذكر شود كار تصحيح‌ از لفظ‌ «عري‌» تا پايان‌ «كنز» مي‌باشد.