تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 8/8/74

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر کمال موسوي

نام و نام خانوادگي : محسن ذاکري جويباري

دانشکده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد علي ميرلوحي

تصحيح‌ و تحقيق‌ كتاب‌ «المفردات‌ في‌ غريب‌ القران‌» (از آغاز کتاب تا پايان حرج )

چکيده

كتاب‌ المفردات‌ في‌ غريب‌ القران‌ يكي‌ از بزرگترين‌ و ارزشمندترين‌ كتب‌ تفسير الفاظ‌ قرآن‌ كريم‌مي‌باشد. كه‌ در طول‌ قرون‌ گذشته‌ مورد استفاده‌ و استناد علماي‌ تفسير و دانشمندان‌ ديگر بوده‌است‌. اين‌كتاب‌ در حقيقت‌ به‌ منزله‌ فرهنگنامه‌ كوچكي‌ است‌ كه‌ علوم‌ مختلفي‌ چون‌ لغت‌، صرف‌، نحو، تفسير قراءات‌،فقه‌ و توحيد را در بر مي‌گيرد. با توجه‌ به‌ اهميت‌ تفسير لغات‌ قرآن‌ كريم‌ و اهميت‌ بسزائي‌ كه‌ تاليف‌ دانشمندبزرگ‌ راغب‌ اصفهاني‌ در اين‌ موضوع‌ دارد و نيز عدم‌ تصحيح‌ و تحقيق‌ اين‌ كتاب‌ ارزشمند بر اساس‌نسخه‌هاي‌ خطي‌ موجود در ايران‌ و وجود اشتباهات‌ و غلطهاي‌ فاحش‌ در نسخه‌هاي‌ چاپي‌ از اين‌ كتاب‌ وهمچنين‌ به‌ انگيزه‌ احياء ميراث‌ فرهنگي‌ كشور اسلامي‌مان‌، بر آن‌ شديم‌ تا به‌ جستجوي‌ نسخه‌هاي‌ خطي‌«المفردات‌» در كتابخانه‌هاي‌ ايران‌ پرداخته‌ و كار مقابله‌ و تصحيح‌ و تحقيق‌ آنها را به‌ انجام‌ رسانيم‌.

براي‌ تصحيح‌ كتاب‌ المفردات‌ در مجموع‌ هشت‌ نسخه‌ خطي‌ و دو نسخه‌ چاپي‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته‌است‌. ابتدا نسخه‌ كتابخانه‌ آيت‌الله‌ مرعشي‌ به‌ شماره‌ 4706 كه‌ از نظر قدمت‌ و اعراب‌ گذاري‌ كلمات‌، دقيق‌،و متن‌ آن‌ صحيح‌ تر و ارزشمند تر از نسخه‌هاي‌ ديگر بوده‌است‌ بعنوان‌ نسخه‌ اصل‌ انتخاب‌ شده‌ و بعد ازضبط‌ كامل‌ آن‌ ، با بقيه‌ نسخه‌هاي‌ مقابله‌ شده‌ سپس‌ تمام‌ موارد اختلاف‌ نسخ‌ در پاورقي‌ ذكر شده‌است‌ و درنهايت‌ بر اساس‌ اختلاف‌ نسخ‌ و اعتماد بر معاجم‌ معتبر متن‌ اصلي‌ تصحيح‌ و آنگاه‌ تحقيق‌ شده‌ است‌.

اشعار و الفاظ‌ غريب‌ متن‌ همراه‌ با احاديث‌ و مطالب‌ گوناگون‌ در پايان‌ هر كتاب‌ در قسمت‌ ملحقات‌توضيح‌ داده‌ شده‌است‌. در پايان‌ متن‌ اصلي‌ فهرستي‌ از موضوعات‌ مختلف‌ تهيه‌ شده‌ تا مراجعه‌ به‌ آنها براي‌خواننده‌ آسان‌ باشد.