تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 17/7/74

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر کمال موسوي

نام و نام خانوادگي : حسنعلي شربتدار

دانشکده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد علي ميرلوحي

تصحيح‌ و تحقيق‌ كتاب‌ «المفردات‌ في‌ غريب‌ القران‌» از حرد تا پايان زين

چکيده

از آنجائي‌كه‌ قران‌ كريم‌ به‌ عنوان‌ معجزه‌ جاويدان‌ و بزرگ‌، متضمن‌ علوم‌ مختلف‌ و گوناگون‌ است‌، لذااز اوايل‌ اسلام‌ صحابه‌ پيامبر بزرگوار (ص‌) و مسلمانان‌ داراي‌ ذوق‌ و قريحه‌هاي‌ پاك‌ تلاش‌ خود را براي‌تدوين‌ قرآن‌ و بررسي‌ و بازگو نمودن‌ علوم‌ آن‌ آغاز نمودند.

از جمله‌ علومي‌ كه‌ در تفسير قران‌ تدوين‌ شد علم‌ لغت‌ شناسي‌ و شناخت‌ معاني‌ الفاظ‌ غريب‌ قرآن‌بوده‌است‌، كه‌ در اين‌ موضوع‌ كتب‌ مختلفي‌ با اسلوبهاي‌ گوناگون‌ تاليف‌ گشته‌ است‌.

يكي‌ از گرانبهاترين‌ اين‌ كتب‌ كتاب‌ «المفردات‌ في‌ غريب‌ القرآن‌» از علامه‌ راغب‌ اصفهاني‌ مي‌باشد كه‌ باتوجه‌ به‌ اهميت‌ بسزائي‌ اين‌ كتاب‌ و نيز عدم‌ تصحيح‌ و تحقيق‌ آن‌ بر اساس‌ نسخه‌هاي‌ خطي‌ موجود در ايران‌،و از طرفي‌ وجود اشتباهات‌ و غلطهاي‌ فاحش‌ در نسخه‌هاي‌ چاپي‌، مقابله‌ و تصحيح‌ اين‌ كتاب‌ ارزشمند را براساس‌ 8 نسخه‌ خطي‌ موجود در ايران‌ و 2 نسخه‌ چاپي‌ به‌ انجام‌ رسانده‌ايم‌.

در اين‌ كار يكي‌ از نسخه‌ها كه‌ نسخه‌اي‌ ارزشمند و قديمي‌تر و زمان‌ كتابت‌ آن‌ نزديك‌ به‌ زمان‌ حيات‌مولف‌ آن‌ بوده‌ است‌ را به‌ عنوان‌ نسخه‌ اصل‌ قرار داده‌، و كار مقابله‌ نسخه‌ها و نوشتن‌ اختلاف‌ آنها در ضبط‌متن‌ كتاب‌ را آغاز نموده‌ايم‌. در مرحله‌ بعد با انتخاب‌ وجوه‌ صحيح‌ از ميان‌ موارد اختلاف‌ و تصحيح‌ اعراب‌كلمات‌ بر اساس‌ معاجم‌ لغوي‌ زبان‌ عربي‌ كار تصحيح‌ الفاظ‌ و جملات‌ كتاب‌ انجام‌ پذيرفته‌ است‌. در مرحله‌آخر تحقيق‌ و بررسي‌ كلمات‌ و اشعار و احاديث‌ و موارد ديگر كتاب‌ بصورت‌ ملحقات‌ و پاورقي‌هاي‌ هرباب‌ به‌ اتمام‌ رسيده‌است‌.اختلاف‌ نسخه‌هاي‌ گوناگون‌ را در پاورقي‌ هر صفحه‌ جهت‌ سهولت‌ دست‌يابي‌ به‌آنها ذكر نموده‌ايم‌.

در پايان‌ اين‌ رساله‌ فهرستي‌ از موضوعهاي‌ مختلف‌ مثل‌ اعلام‌ و احاديث‌ و اشعار... ارائه‌ نموده‌ايم‌ تادست‌يابي‌ به‌ آنها آسانتر باشد.