تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 10/7/74

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر سيد علي ميرلوحي

نام و نام خانوادگي : علي حويزي

دانشکده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر جعفر دلشاد

ترجمه‌ و شرح‌ ابنيه‌ الافعال‌ و ابنيه‌ الاسماء كتاب‌ ادب‌ الكاتب‌ ابن‌ قتيبه‌ دينوري‌

چکيده

مولف‌ كتاب‌ ارزشمند «ادب‌ الكاتب‌» ابو محمد عبدالله‌ بن‌ مسلم‌ بن‌ قتيبه‌، از پيشوايان‌ ادب‌ و صاحب‌تاليفات‌ بسيار است‌. از جمله‌ آثار او كتاب‌ «ادب‌ الكاتب‌» است‌ كه‌ در آن‌ به‌ استعمال‌ دقيق‌ لغات‌ و بيان‌صحيح‌ كلمات‌ غريب‌ و نگارش‌ درست‌، پرداخته‌است‌.

كتاب‌ «ادب‌ الكاتب‌» از چهار بخش‌ يا كتاب‌ تشكيل‌ مي‌شود و هر بخش‌ يا كتاب‌ به‌ چند باب‌ تقسيم‌ميگردد. بخش‌ اول‌ آن‌ «كتاب‌ المعرفه‌» و بخش‌ دوم‌ آن‌ «كتاب‌ تقويم‌ اليد» و بخش‌ سوم‌ آن‌ «كتاب‌ تقويم‌اللسان‌» و بخش‌ چهارم‌ آن‌ «كتاب‌ الابنيه‌» مي‌باشد كه‌ شرح‌ و ترجمه‌ باب‌ مذكور (كتاب‌ الابنيه‌) موضوع‌همين‌ رساله‌ است‌.

در اهميت‌ كتاب‌ «ادب‌ الكاتب‌» همين‌ بس‌ كه‌ ابن‌ خلدون‌ نقل‌ از اساتيد خود در باره‌اش‌ چنين‌ گفته‌ است‌:

اصول‌ و اركان‌ علم‌ ادب‌ چهار ديوان‌ است‌:

1ـ ادب‌ الكاتب‌ ابن‌ قتيبه‌                2ـ الكامل‌ مبرد

3ـ النوادر ابوعلي‌ بغدادي‌             4ـ البيان‌ و التبيين‌ جاحظ‌

و بجز اين‌ كتب‌ چهارگانه‌ هر چه‌ هست‌ دنباله‌ روي‌ از آنها و فروعي‌ از اصول‌ مزبور مي‌باشد.

با توجه‌ به‌ اينكه‌ در اين‌ زمينه‌ هيچگونه‌ ترجمه‌ و شرحي‌ در زبان‌ فارسي‌ صورت‌ نگرفته‌ و با توجه‌ به‌آميختگي‌ و پيوند نزديك‌ زبان‌ فارسي‌ و عربي‌ ، شناسائي‌ اين‌ كتاب‌ بي‌ شك‌ خدمتي‌ به‌ دانش‌ پژوهان‌خواهد بود. اين‌ اثر، ما را در درك‌ بهتر متون‌ ادبي‌ عرب‌ و فراگيري‌ زبان‌ فصيح‌ و پرهيز از اشتباهاتي‌ كه‌مولف‌ كتاب‌ مكر را نسبت‌ به‌ اجتناب‌ از آنها هشدار مي‌دهد، و نيز آشنائي‌ با قواعد دستوري‌ و آئين‌ نگارش‌ياري‌ مي‌بخشد.