تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : عاطفه ميرسعيدي

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد محمدتقي طيب

تاريخ دفاع : 12/9/85

رشته و گرايش : زبان شناسي همگاني

استاد مشاور : دکتر بتول علي نژاد

حرکت پرسشواژه در زبان فارسي در رويکرد زايشي

چكيده

هدف از انجام اين تحقيق بررسي نحوة عملكرد قاعدة گشتاري1 حركت پرسشواژه2 در زبان فارسي در چارچوب نظرية حاكميت و مرجع گزيني3، و ارزيابي ميزان تطابق اصول حاكم بر اين قاعده در نظرية مذكور با چگونگي اعمال آن در زبان فارسي مي باشد. نگارنده در راستاي تحقق اين هدف برآن است تا انواع احتمالي حركت پرسشواژه را در زبان فارسي مشخص نمايد. در اين پژوهش داده مبنا تعداد 1100 جملة پرسشي متداول زبان فارسي معيار معاصر به دو صورت گفتاري و نوشتاري كه از منابعي مثل ترجمة قرآن، روزنامه‌ها، اخبار موجود در سايت‌هاي اينترنتي، و گاه متون علمي گردآوري شده است، پس از دسته بندي به روش كمي و آماري مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته، نتايج حاصل به صورت درصد نشان داده مي‌شود. تحليل تحقيق حاضر بر بحث پيرامون لزوم يا عدم لزوم اعمال قاعدة حركت پرسشواژه، حركت نحوي4 يا غيرنحوي پرسشواژه، اجباري يا اختياري بودن حركت پرسشواژه، انگيزة5 حركت پرسشواژه، و محل فرود پرسشواژه در زبان فارسي استوار است؛ تا با بررسي دقيق و عميق هر يك از موارد فوق ميزان روايي نظرية حاكميت و مرجع گزيني در رابطه با فرايند حركت پرسشواژه ارزيابي و مشخص گردد. در اين حين اصول و شرايط حاكم بر اين فرايند تعيين مي گردد و با ارائة شواهد زباني و استدلال هاي لازم، وقوع غير نحوي، اختياري، و كاربردشناختي6 حركت پرسشواژه در زبان فارسي اثبات خواهد شد. دربارة محل فرود پرسشواژه نگارنده به اين استنتاج خواهد رسيد كه يك جايگاه نحوي ثابت براي فرود پرسشواژه در زبان فارسي وجود ندارد، چراكه ملاحظات بافتي و كاربردشناختي از يك سو و نوع پرسشواژه از سوي ديگر اين جايگاه را مشخص مي‌كند. در نهايت با توجه به تجزيه و تحليل داده ها، لزوم تعديل اصول و معيارهاي موجود در نظرية حاكميت و مرجع گزيني در رابطه با قاعدة حركت پرسشواژه به دليل تفاوت هاي موجود ميان برخي از اين اصول و نحوة عملكرد قاعدة مذكور در زبان فارسي آشكار خواهد گرديد.

كليد واژه ها: دستور زايشي- گشتاري، قاعدة گشتاري، نظرية حاكميت و مرجع گزيني، حركت آلفا، حركت پرسشواژه.

1- transformational rule

2- Wh-movement

3- Government & Binding Theory = GB

4- syntactic movement

5- trigger

6- pragmatic