تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : حميدرضا شيرکشان

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر ساسان سپنتا

تاريخ دفاع : 20/12/85

رشته و گرايش : زبان شناسي همگاني

استاد مشاور : دکتر جهانگير فکري ارشاد

مطالعه اي بر مشخصه هاي گونه اصفهان و تاثيرقانون كم كوشي

چكيده

گونه ي اصفهان داراي ويژگيهاي خاصي است كه آن را در شمار لهجه هاي مورد توجه و شناخته شده قرار داده است . در مهمترين اين مشخصه ها كه در رديف ويژگيهاي زبرزنجيري قرار مي گيرد ، به نظر مي رسد قانون كم كوشي كه به شكل ملايمت در انسداد چاكنائي و كشش ماهيچه اي و در نتيجه مصرف انرژي كمتر در توليد نمود پيدا كرده ، در اين امر دخيل باشد . براي بررسي اين موضوع كه مشخصه هاي گفتاري گونه ي اصفهان تا چه حد متأثر از اين امر مي باشد ، ابتدا نمونه هايي از گفتار يكي از محله هاي قديمي و بومي به نام خوراسگان كه در شرق اصفهان قرار دارد ضبط و بر روي سيستم تحليل گفتار كه از نرم افزارهاي كامل و جامع در اين زمينه بوده و به خوبي قادر به تشخيص واكه ها از همخوانها و همچنين بقيه ويژگيهاي گفتار مثل تكيه ، آهنگ ، زيروبمي و مشخصات سازه هاي تشكيل دهنده واجها و پاره هاي گفتار مي باشد ، مورد بررسي قرار گرفته و سپس مشخصه هاي ويژه گونه ي اصفهان در مقايسه با گونه معيار (تهران) مشخص شده و ليست گرديده تا با بررسي فيزيكي اين مشخصه ها به ميزان تاثر از قانون كم كوشي دست يابيم .

در اين تحقيق در بخش پيشگفتار بعد از ارائه تاريخچه اي از اصفهان و گونه ي گفتاري اين شهر ، به نكاتي در مورد گونه ها و لزوم مطالعه آنها به ويژه گونه ها ي مربوط به گويشهاي مركزي ايران پرداخته شده و بعذ از آن در فصل اول به توضيح و تعريف بعضي نكات مورد نياز پرداخته و سپس در فصل دوم مهمترين ويژگيهاي گفتاري گونه ي اصفهان را برشمرده و در حد امكان هر كدام از نظر فيزيكي در سيستم فوق الذكر مورد بررسي قرار گرفته و بررسي شده كه تا چه حد قانون كم كوشي در بروز آن تفاوتها دخيل بوده است و بالاخره در فصل سوم ، نتايج جمع آوري شده از بررسي هاي به عمل آمده در فصل دوم ، ذكر گرديده است .

در مجموع نتايج ، به نظر مي رسد كه اين نوع كم كوشي در قالب ملايمت در انسداد چاكنائي و كشش ماهيچه اي در گونه ي اصفهان در مقايسه با گونه ي معيار قابل ملاحظه است و اين امر نوعي صرفه جوئي در انرژي براي توليد گفتار را در بر دارد و يك حالت به اصطلاح شُلي در گفتار نمود پيدا مي كند كه آنطور كه به نظر مي رسد از ديد نسل هاي تحصيلكــرده اين محل ها ، زياد خوشايند نبوده و اين تفاوتها كم رنگتر مي گردد . اما بعضي ديگر از مشخصه هاي گونه ي اصفهان نيز در اثر تاثيرات تاريخي بروز پيدا كرده اند و نمي توان آنها را به اين نظريه كه قانون كم كوشي باعث بوجود آمدن آنها گرديده ، نسبت داد .