تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : ابراهيم شجاعيان بهمنياري

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر سيد رضا سليمانزاده نجفي

تاريخ دفاع : 26/6/85

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر سيد محمدرضا ابن الرسول

بررسي نظريه هاي نحوي فرّاء در کتاب «معاني القرآن» ومقايسه آن با نظريه هاي بصريان هم عصر وي

چكيده

چنانکه مي دانيم از دير باز در علم صرف ونحو دو مکتب متقابل پديد آمد. يکي مکتب بصري که بر قياس اهتمام مي ورزيد ودر اين راه از استعمال رايج عرب کمک مي گرفت. سرآمد نحويان اين مکتب خليل بن احمد وسيبويه است. ومکتب ديگر مکتب کوفه بود که به اصول شنيداري توجه زيادي داشت وآن را با وجود آنکه نادر وکمياب بود بر قياس ترجيح مي داد، از مشهورترين نحويان اين گروه مي توان به کسائي و فرّاء اشاره نمود.

وفرّاء(متوفي207هـ) از نحويان بزرگ مدرسه کوفه بشمار مي رود واز مهمترين کتابهاي وي، مي توان به کتاب « معاني القرآن » اشاره نمود که با توانايي ويد طولايي که در شناخت لغت وصرف ونحو وادبيات وبلاغت داشته توانسته است مطالب اعرابي بسيار مفيد ونکته هاي ارزنده اي را در اين کتاب بگنجاند.

و در اين رساله سعي بر آن است تا ضمن استخراج نظريه هاي نحوي فراء از کتاب « معاني القرآن»، به بررسي ومقايسه اين نظريه ها با نظريهاي ديگر نحويان همچون سيبويه (متوفي سال 180 هـ) وخليل بن احمد ( متوفي175هـ) و ... از بصره، وکسائي(متوفي 156هـ) از کوفه پرداخته شود. تا يک مجموعه کامل از اعراب قرآن کريم مبتني بر کتاب «معاني القرآن» فراء را همراه با مقايسه آراء وي با سائر نحويان در اختيار محققان قرار دهد.

وضمنا اين بحث منجر به کشف نظريه هاي جديد نحوي فراء ونيز اصطلاحات خاص وي ـ کوفيان ـ خواهد شد.

کلمات کليدي :مقايسه نحوي - معاني القرآن - فرّاء