تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : اشرف زماني فر

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر عبدالغني ايرواني زاده

تاريخ دفاع : 9/2/86

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر سيد علي ميرلوحي

تشبيه و استعاره در سه کتاب طه حسين: الايام- علي هامش السيره – اسلاميات

چكيده

اين تحقيق براي بررسي ميزان وجوه بياني – تشبيه و استعاره – در برخي از کتب طه حسين نويسنده مشهور مصري (1973 – 1889) و جايگاه آنها در متن کتب او مي باشد. و از آنجائي که نثر او در مرتبه بالائي از نثر عربي معاصر قرار دارد، پژوهش درباره آن خالي از فايده نمي باشد.

روش تحقيق در اين رساله تحليل محتواست و براساس مطالعه دقيق درباره تشبيه و استعاره و اقسام آن و خواندن دقيق آثار معين شده طه حسين و سپس استخراج مواردي که تشبيه يا استعاره اي در آن يافت مي شود و بررسي آنها و تطبيق اجزاء و ارکان آنها با آنچه علماء بلاغت تشريح کرده اند، مي باشد، تا ميزان اين دو وجه بلاغي در نثر مؤلف و نقش آنها در زيبائي متن يا رساتر نمودن آن مشخص شود.

در هر فصل به وجه بلاغي خاصي در کتابي خاص توجه شده تا مطالب براي خواننده تفکيک پذير باشد. و پس از بررسي بلاغي هر يک از موارد استخراج شده و تأمل در تشبيهات و استعارات موجود در کتب معين، نتايج جالب قابل ذکري به دست آمده از جمله اينکه: مؤلف – طه حسين – داراي توانائي فوق العاده اي در وصف به ويژه توصيف انواع صداها مي باشد و اينکه او قادر به درک تمامي اتفاقات پيرامونش از حرکات و احساسات و وصف آنها به زيبائي با وجود نابينائي مي باشد و اين از جمله آن چيزهائي است که او را بر ديگران برتري داده. و علاوه بر اين خواننده مي تواند اوضاع سياسي و اجتماعي جامعه مؤلف را بشناسد به طوري که گويا همراه او در آن خيابان ها و کوچه ها زندگي مي کرده و نيز به تمايل شديد او به تحليل تاريخ صدر اسلام و زمان پيامبر اکرم (ص) و اولين مسلمانان پي مي برد. و همچنين مشاهده مي شود که تشبيه و استعاره متون را پيچيده و متکلف نساخته بلکه آن را براي خواننده شيرين و روان مي سازند. و بر اين اساس ميزان استفاده از اين دو وجه به سبک متن در کتب مؤلف بستگي دارد پس در جائي فراوان و متعدد و در جاي ديگر اندک و نادر ديده مي شود و اين امر از ارزش نثر مؤلف نمي کاهد.

پس واضح است که وجوه بلاغي بايد در خدمت متون باشند نه اينکه مزاحمتي براي رواني و شيوائي آن داشته باشند.