تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 28/11/81

رشته و گرايش : زبان و ادبيات عرب

استاد مشاور : دکتر عبدالغني ايرواني زاده

نام و نام خانوادگي : جواد طالب زاده

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر نصرالله شاملي

تحقيق و شرح شواهد شعري تفسير مجمع‌البيان (از آيه 99 سورة يونس تا آية 12 سورة يوسف)

چكيده

يكي از موضوعات مهمي كه مسلمانان از زمان نزول قرآن به آن پرداختند، مسأله تفسير بوده است. در اين رابطه تفاسير متعددي نوشته شد، و تفسير مجمع البيان يكي از اين تفاسير مهم در ميان شيعه و اهل سنت به شمار مي‌رود. مؤلف آن ابوعلي فضل‌بن حسن طبرسي (متوفي به سال 528) در تفسير خود، كه تفسيري علمي و ادبي است، به نكات لغوي، اعرابي و شأن نزول آيات اهتمام ورزيده و اين نكات را تقسيم‌بندي كرده است. به همين جهت به تفسيرش ارزش زيادي بخشيده است.

مرحوم طبرسي در تفسير خود، تعداد زيادي از اشعار جاهلي و اموي و عباسي را به عنوان شاهد آورده، ولي اين شواهد را شرح و توضيح نداده است.

در قرن 11 هجري قمري عالمي گرانقدر به نام ميرزا طاهر قزويني به شرح شواهد شعري اين تفسير (از اول قرآن تا ابتداي سورة نساء) اهتمام ورزيده، ولي به نكات صرفي و لغوي اين اشعار نپرداخته است. پس از آن سيد كاظم موسوي همين مقدار از شرح اشعار ميرزاطاهر قزويني را تصحيح كرده است، و از آنجا كه اين كار ارزشمند ناتمام مانده بود، اين تحقيق در صدد بر آمده اين شواهد شعري را (از آية 99 سورة يونس تا آخر آية 12 سورة يوسف) از نظر دستوري (صرفي) و لغوي بررسي كرده و آن را به طور مختصر شرح دهد.