تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : الياس گلابي

دانشکده : فني و مهندسي

استاد راهنما : دکتر فخري سيدين آزاد

تاريخ دفاع : 15/12/86

رشته و گرايش : مهندسي شيمي- مخازن هيدروکربوري

استاد مشاور : دکتر سيد شهاب الدين آيت اللهي

بررسي عوامل موثر بر عملکرد مواد فعال سطحي (سورفكتانت) در ازدياد برداشت نفت

چکيده

در اين پروژه تاثير سورفکتانت‌هاي سديم دودسيل بنزن سولفونات، دودسيل تري متيل آمونيوم برومايد و تريتون ايکس‌صد، بر کاهش کشش بين سطحي ميان آب و يک نمونه نفت خام تهيه شده از مخزن کربناته شکاف‌دار آغاجاري بررسي گرديد. همچنين تاثير اين سورفکتانت‌ها بر تغيير ترشوندگي اين سنگ مخزن از وضعيت بينابيني نزديك به نفت دوست به سمت وضعيت آب‌دوست و سپس ميزان جذب سطحي اين سورفکتانت‌ها بر سنگ کربناته اين مخزن بررسي گرديد. براي بررسي اثر اين سورفکتانت‌ها‌ بر‌ کاهش کشش بين سطحي، از چهار غلظت 2/0 تا 8/0 درصد وزني از هر سورفکتانت به همراه آلکالين‌هاي هيدروکسيد سديم و کربنات سديم در چهار غلظت 5/0 تا 2 درصد وزني و درحضور نمک‌هاي کلريد سديم وکلريد پتاسيم در چهار غلظت 2 تا 8 درصد وزني انتخاب و توسط نرم افزار طراحي آزمايشات ميني‌تب ، آزمايشات مربوطه طراحي گرديد. سپس با توجه به طراحي انجام شده براي فاكتورها و سطوح انتخاب شده در طراحي آزمايشات تاثير اين اين مواد بر کاهش کشش بين سطحي ميان آب و نفت بررسي گرديد. جهت بررسي اثر سورفکتانت‌ها ي انتخابي بر تغيير ترشوندگي سنگ مخزن ابتدا سنگ مخزن تهيه شده از مخزن آغاجاري در ابعاد مناسب برش داده شد. سنگ آماده شده براي اشباع شدن از آب نمک به مدت سي روز در آب دريا قرار گرفت و بعد از آن جهت اشباع شدن از نفت، به مدت پنجاه روز در نفت خام مخزن آغاجاري قرار داده شد تا اشباع شود. سپس تاثير هر يک از سورفکتانت‌ها در سه غلظت 1/0 تا 3/0 درصد وزني و در چهار دماي از 25 تا 80 درجه سانتي‌گراد بر روي تغيير ترشوندگي سنگ مخزن بررسي گرديد. نتايج حاصله نشان داد که سورفکتانت غيريوني تريتون ايکس-صد کشش بين سطحي ميان آب و نفت را بيشتر از دو سورفکتانت ديگر کاهش داده و همچنين اين سورفکتانت توانسته ترشوندگي سنگ مخزن را به مقدار بيشتري از وضعيت بينابيني نزديک به نفت‌دوست به وضعيت آب‌دوست تغيير دهد.

در قسمت سوم اين پروژه ميزان جذب سطحي سورفکتانت‌هاي انتخابي در چهار غلظت از2/0 تا 8/0 درصد وزني در حضور چهار غلظت 5/0 تا 2 درصد وزني از آلکالين‌هاي هيدروکسيد سديم و کربنات سديم بررسي گرديد.

نتايج حاصله نشان داد که سورفکتانت کاتيوني تري متيل آمونيوم برومايد و سورفکتانت غيريوني تريتون ايکس-صد جذب سطحي بر روي سنگ مخزن نداشته‌اند. جذب سطحي سورفکتانت آنيوني سديم دودسيل بنزن سولفونات بر روي سنگ مخزن با افزايش غلظت سورفکتانت افزايش مي‌يابد. همچنين حضور آلکالين و افزايش غلظت آن سبب کاهش شديد جذب سطحي بر روي سنگ مخزن مي شود.

كلمات كليدي: سورفكتانت، آلكالين، كشش بين سطحي، تغييرترشوندگي، جذب سطحي، ازدياد برداشت نفت