تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمد حكمت نژاد

دانشکده : فني و مهندسي

استاد راهنما : دکتر ناصر قاسم آقائي

تاريخ دفاع : 3/10/87

رشته و گرايش : کامپيوتر-هوش مصنوعي

استاد مشاور : -

اشتراك دانش در سيستم‌هاي چند عاملي هوشمند با استفاده از سرويس‌دهنده آنتولوژي پويا

چکيده

در اين پايان‌نامه به معرفي و مطالعه بستر و چارچوب پيشنهادي خواهيم پرداخت كه براي عمليات اشتراك دانش در بين انسان‌هاي خبره و عامل‌هاي هوشمند طراحي شده است. اين چارچوب امكانات و پيش‌بيني‌هاي لازم در راستاي تسهيل عمليات اشتراك دانش را هم براي موجوديت‌هاي ساخت بشر و هم براي كاربران انساني مهيا مي‌سازد. از آنجا كه عمليات اشتراك دانش نياز به ايجاد يك درك مشترك در رابطه با مفاهيم دانش مورد تبادل دارد، لذا استفاده از آنتولوژي در اين طراحي اهميت خاصي پيدا مي‌كند. از طرفي هدف ما تنها يك زمينه خاص از دانش را شامل نمي‌شود بلكه تمامي تخصص‌ها مورد نظر است. در حال حاضر يك چنين پايگاه آنتولوژي كه در آن تمامي مفاهيم مورد استفاده در تخصص‌ها موجود باشد، وجود خارجي ندارد. با توجه به اين نكته كه براي ما حضور كليه متخصصان بدون هيچ محدوديت خاصي اهميت دارد، لذا بايد تمامي كاربران را در بيان دانش خود با مفاهيم مورد نظرشان آزاد گذاشت. بنابراين سپردن قدرت تغييرات در پايگاه آنتولوژي به عموم كاربران بايد در اين طراحي گنجانده شود. از طرفي مي‌خواهيم عامل‌هاي هوشمند به‌عنوان نمايندگان انسان‌هاي خبره قادر به انجام عمليات دانش‌محور باشند. در نتيجه براي سيستم‌هاي منطبق بر چارچوب ما امكان تعريف و تغيير آنتولوژي و استفاده از دانش ديگران براي استفاده انساني و ماشيني مهيا مي‌باشد. از اين‌رو با يك رويكرد جديد نسبت به ايجاد پايگاه سرويس‌دهنده آنتولوژي با يك معماري انعطاف‌پذير و غير وابسته به زبان، به هر دو دسته كاربران سيستم و با توجه به خصوصيات هر كدام، امكانات لازم را بررسي و معرفي مي‌كنيم. تعريف آنتولوژي در سطوح متفاوت براي انسان و ماشين با درجه پيچيد‌گي خاص خود و پويا بودن آن در پايگاه، رويكرد ما در اين مورد مي‌باشد. اين چارچوب درك يكساني از مفاهيم مورد نظر هر فرد در سيستم را بين تمامي كاربران انتشار مي‌دهد. در اين چارچوب در رابطه با نحوه‌ي ارتباطات بين سيستم و كاربران با استفاده از آنتولوژي فوقاني بحث مي‌شود. عامل‌ها با استفاده از امكاناتي مانند پرسش و پاسخ و همچنين برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي در فعاليت اشتراك دانش شركت مي‌نمايند. ما اين چارچوب را در قالب يك سيستم كاربردي و با طرح دو مثال كاربردي در دو دامنه تخصصي از علوم رايانه و علوم پزشكي به طور كامل مورد بررسي قرار داده‌ايم. در اين پايان‌نامه براي درك بهتر از پايگاه دانش قانون-گونه در مثال‌ها استفاده مي‌شود.

واژه‌هاي کليدي: آنتولوژي پويا، سرويس دهنده آنولوژي، پايگاه آنتولوژي، نسخه‌برداري از آنتولوژي، سيستم‌هاي چند عاملي هوشمند. سيستم‌هاي خبره، دانش تخصصي، اشتراك دانش، مفاهيم، پايگاه دانش قانون‌گونه، استنتاج