تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 28/11/80

رشته و گرايش : مشاوره و راهنمايي

استاد مشاور : دکتر سيد احمد احمدي

نام و نام خانوادگي : منوچهر رعدي

دانشكده : علوم تربيتي و روانشناسي

استاد راهنما : دکتر ايران باغبان

بررسي تأثير مشاوره گروهي به شيوه شناختي – رفتاري بر كاهش بازگشت معتادين به اعتياد در معتادين خودمعرف سازمان بهزيستي استان كردستان

چكيده

پژوهش حاضر به بررسي تأثير مشاوره گروهي به شيوه شناختي-رفتاري بركاهش بازگشت معتادين خودمعرف سازمان بهزيستي استان كردستان پرداخته است. فرضيه‏هاي تحقيق عبارت بودند از: 1-مشاوره گروهي به شيوه شناختي رفتاري بركاهش عود معتادان مؤثر است. 2- بين ويژگيهاي دموگرافيك و بازگشت به اعتياد رابطه وجود دارد. نمونه تحقيق معتاديني بودند كه تحت عنوان خودمعرف براي درمان و ترك اعتياد به واحد پذيرش، پيگيري و درمان معتادين خودمعرف معاونت امورفرهنگي و پيشگيري سازمان بهزيستي استان كردستان مراجعه مي‏كردند. نوع مطالعه يا طرح پژوهشي عبارت بود از تجربي از نوع پيش آزمون و پس‏آزمون با گروه كنترل. درآغاز دريك فاصله زماني 15 روزه، 20 نفر از معتادين خودمعرف به صورت تصادفي از ميان مراجعين انتخاب شدندو اين افراد شامل كساني مي‏شدند كه پيش آزمون آنها (تست مرفين) همگي مثبت نشان داد. سپس تمامي اين افراد مرحله دارو درماني (سم‏زدايي) اولين مرحله برنامه درماني را شروع نمودند. دوره سم‏زدايي تا سه هفته طول كشيد و در اين فاصله آزمودنيها هرهفته جهت ارزيابي پيشرفت برنامه و دريافت دارو مراجعه نموده و در هر بار مراجعه، يك‏تست مرفين از آنان گرفته شد. بعد از اتمام دوره سم‏زدايي،‌افرادي كه اين دوره را با موفقيت گذرانيده و تست مرفين آنها منفي نشان داده شد. در دو گروه به صورت تصادفي شامل گروه آزمايشي و گروه كنترل تقسيم شدند. در هرگروه 10 نفر به صورت تصادفي جايگزين شدند. قبل از شروع مرحله بعد، با افرادي كه در گروه آزمايش قرار داشتند، مصاحبه تشخيصي مقدماتي انجام و ميزان آمادگي آنان براي انجام مشاوره گروهي مورد بررسي و ارزيابي قرارگرفت.

متغير مستقل، مشاوره گروهي با روش شناختي-رفتاري درطول 10 جلسه با ساختار بود. دوگروه آزمايش و كنترل، حين و بعد از اجراي متغير مستقل به طور مرتب و پيش بيني شده مورد آزمايش تست مرفين قرار گرفتند. در حين اجراي متغير مستقل و بعد از اجراي متغير مستقل هر هفته يك‏بار پس‏آزمون (تست مرفين) انجام شد. باتوجه به فرصت زماني محدود براي اجراي پژوهش براي پيگيريهاي بعد از اجراي متغير مستقل و اعتبار نتايج حداقل سه ماه درنظر گرفته شد. نتايج نشان داد كه مشاوره گروهي با شيوه شناختي-رفتاري، در كاهش ميزان بازگشت معتادين به اعتياد (عود) مؤثر بوده‏است (P<%5). بدين ترتيب، فرضيه اول و اصلي تحقيق مبني بر اينكه مشاوره گروهي به شيوه شناختي-رفتاري بركاهش عود معتادان مؤثر است، تأييد مي‏شود. درعيـن حـال با تـوجـه به تحليـل داده‏ها، ميانگين نمـرات گروه آزمـايش در پيش‏آزمـــون و پس‏آزمــــون، تفاوت معناداري را نشان داد (پيش‏آزمون 5/1، پس‏آزمون 42/8). در حالي كه در گروه كنترل تفاوت ميانگينها معنا‏دار نيست (پيش‏آزمون 5/1، پس‏آزمون 75/3 ) همچنين بررسيهاي به عمل آمده در مورد ويژگيهاي شخصي معتادان، فرضيه دوم را مبني بر اينكه بين خصوصيات شخصي(ويژگيهاي دموگرافيك) و بازگشت به اعتياد رابطه وجود دارد، مورد تأييد قرار داد.

نظر به اينكه مشاوره گروهي به روش شناختي رفتاري و تأثير آن دركاهش بازگشت معتادان به اعتياد در اين پژوهش مشخص شده است، لذاپيشنهاد مي‏شود مراكز و كلينيكهاي درمان اعتياد و درمانگران براي پيشگيري از عود معتادين و درمان جامعتر و كاملتر آنان درجهت بهبود و اصلاح تفكر و رفتارشان بيشتر از اين رويكرد استفاده كنند. و در عين حال برنامه حمايتهاي اجتماعي مناسب و ضروري به عنوان عوامل نگهدارنده و تداوم بخش درمان صورت گرفته، مي‏تواند بسيار مفيد و سازنده باشد.