تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : زهرا صرامي

دانشكده : علوم تربيتي و روانشناسي

استاد راهنما : دکتر حميدطاهر نشاط دوست- دکتر شعله اميري

تاريخ دفاع : 28/11/86

رشته و گرايش : روانشناسي- باليني

استاد مشاور : دکتر حسين مولوي- دکتر شهلا آکوچکيان

اثربخشي درمان شناختي-رفتاري مادران مبتلا به اختلال وسواس-اجبار بر ميزان مشكلات رفتاري كودكان آنها

چكيده

پژوهش حاضر با هدف بررسي تأثير درمان شناختي– رفتاري وسواس مادران بر كاهش اختلالات رفتاري كودكان آنها انجام شده است. به اين منظور ابتدا به روش نمونه گيري تصادفي يكي از نواحي پنجگانه استان اصفهان انتخاب و مجدداً به همين روش دو دبستان از اين ناحيه برگزيده شد. از همه مادران دانش آموزان کلاس اوّل و دوم خواسته شد که پرسشنامه‌‌هاي وسواس- اجبار مادزلي، وسواس- اجبار نيلي‌پور و مقياس سلامت رواني كودك ‌انتاريو را پاسخ داده، به محقق تحويل دهند. تحليل نتايج در مرحله اول، همبستگي 54/0 و معنادار را در سطح 01/0 را بين وسواس مادر و اختلالات رفتاري كودك نشان داد. در مرحله دوم ازميان كل آزمودني‌ها 40 نفر از افرادي كه بالاترين نمره را در سياهه وسواس مادزلي كسب كرده بودند، انتخاب و مورد مصاحبه تشخيصي قرار گرفتند. 32 نفر بر اساس ملاك هاي تشخيصي چهارمين ويرايش راهنماي تشخيصي و ‌آماري اختلالات رواني (DSM IV) واجد علائم وسواس تشخيص داده شدند. اين افراد به طور تصادفي در دوگروه 16 نفري آزمايش وكنترل جايگزين گرديدند. نمرات اوليه آزمودني‌ها در دو مقياس نامبرده، به عنوان نمره پيش آزمون در نظر گرفته شد. گروه آزمايش 8 جلسه 90 دقيقه‌اي درمان شناختي– رفتاري به صورت گروهي، شامل آرام سازي عضلاني،‌ شناخت خطاهاي منطقي، چالش با افكار، مواجهه و جلوگيري از پاسخ به مدت يك ماه دريافت نمود. بعد از پايان جلسات درماني، پس آزمون بر روي دو گروه اجرا شد. يك ماه بعد از اجراي پس آزمون نيز آزمون پيگيري انجام گرفت. به دليل ريزش 2 نفر از اعضاي گروه آزمايش، 2 نفر از گروه كنترل نيز به تصادف حذف شدند و نهايتاً تحقيق با دو گروه 14 نفري پايان يافت. تحليل كوواريانس نتايج نشان داد كه علائم وسواس مادران گروه آزمايش نسبت به گروه كنترل در مراحل پس آزمون و پيگيري به طور معناداري كاهش يافته است (P<0.0001). اختلالات رفتاري كودكان گروه آزمايش در مرحله پس آزمون تفاوت معناداري نسبت به گروه كنترل نداشت (P=0.204)؛ اما در مرحله پيگيري بين نمرات دو گروه در اين مقياس كاهش معناداري مشاهده شد (P=0.001).

واژه‌هاي كليدي: اختلال وسواس- اجبار، اختلالات رفتاري كودك، درمان شناختي‌‌- رفتاري گروهي