تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : عيسي بخت آور

دانشكده : علوم تربيتي و روانشناسي

استاد راهنما : دکتر حميدطاهر نشاط دوست- دکتر حسين مولوي

تاريخ دفاع : 25/10/86

رشته و گرايش : روانشناسي- باليني

استاد مشاور : دکتر فاطمه بهرامي

بررسي تأثير درمان رفتاري- فراشناختي بر علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و افسردگي در جانبازان جنگ عراق عليه ايران

چكيده

هدف اين پژوهش، بررسي تأثير درمان رفتاري- فراشناختي بر ميزان علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و افسردگي در جانبازان جنگ عراق عليه ايران، بوده است. بدين منظور با استفاده از روش نمونه گيري تصادفي ساده، از بين بيمارستان‌هاي روانپزشكي جانبازان در شهر اصفهان (شهيد مطهري و شهيد رجايي)، كه جامعه آماري اين پژوهش را تشكيل مي‌دادند، 1 بيمارستان (شهيدرجايي)، به طور تصادفي انتخاب گرديد و از بين جانبازان مراجعه كننده به اين بيمارستان كه داراي ملاك هاي تشخيصي بر مبناي چهارمين راهنماي تشخيصي - آماري تجديد نظر شدة بيماريهاي رواني (DSM-IV-TR)، براي PTSD و افسردگي بودند، 34 نفر به روش تصادفي انتخاب و به شيوه گمارش تصادفي در دو گروه آزمايش و كنترل (هر گروه 17 نفر) جايگزين گرديدند. پس از ريزش تعدادي از اعضاي نمونه، در نهايت حجم نمونه پژوهش به 30 نفر (هر گروه 15 نفر) رسيد. گروه آزمايش علاوه بر دريافت دارو كه در شرايطي يكسان با گروه كنترل بر آنها اعمال شد، طي 8 جلسة 90 دقيقه اي و به طور هفتگي تحت درمانرفتاري - فراشناختي قرار گرفتند (تأثير دارو درماني از اين طريق كنترل گرديده است). پيش آزمون، پس آزمون و پيگيري با استفاده از مقياس اختلال استرس پس از سانحه مي سي سي پي، پرسشنامة ‌فراشناخت (MCQ) و پرسشنامة كنترل فكر (TCQ) براي هر دو گروه به عمل آمد. پس از حذف اثر متغيرهاي همگام و پيش آزمون با روش تحليل كواريانس، نتايج نشان داد: درمان رفتاري - فراشناختي، ميانگين نمرات علائم PTSD، افسردگي، خاطرات رخنه كننده، ناتواني كنترل عاطفي، مشكل در روابط بين فردي، باورهاي فراشناختي مثبت در مورد نگراني، باورهاي فراشناختي منفي در مورد غيرقابل كنترل و خطرناك بودن نگراني، اعتماد شناختي پايين، باورهاي منفي در مورد افكار، خودآگاهي شناختي و راهبردهاي كنترل فكر مبتني بر نگران انديشي و خود - تنبيهي را در گروه آزمايش نسبت به گروه كنترل، در دو مرحله پس آزمون و پي گيري 2 ماهه به طور معني داري كاهش داده است (01/0>P). همچنين اين مداخلة درماني تأثير معني‌داري بر افزايش راهبردهاي كنترل فكر مبتني بر ارزيابي مجدد، كنترل اجتماعي و توجه برگرداني داشته است (01/0>P).

واژه هاي کليدي: درمان رفتاري - فراشناختي، اختلال استرس پس از سانحه، افسردگي، ناتواني كنترل عاطفي، جانبازان جنگ