تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : سميه آهنگران مقدم

دانشكده : علوم تربيتي و روانشناسي

استاد راهنما : دکتر مختار ملک پور

تاريخ دفاع : 26/9/87

رشته و گرايش : روانشناسي كودكان استثنائي

استاد مشاور : دکتر حسين مولوي- دکتر شعله اميري

بررسي اثر بخشي روش آموزش پاسخهاي محوري با استفاده از همسالان بر تعاملات اجتماعي و ارتباط کلامي کودکان اتيستيکي مقطع پيش دبستاني شهر اصفهان

چكيده

اختلال اتيسم يکي از اختلالات شديد عاطفي- رفتاري در کودکان است که قبل از سه سالگي شروع شده و با اختلال کيفي در برقراري ارتباط، مشکلات جدي کلامي، رفتارهاي کليشه اي و تحريک پذيري رفتاري خود را نشان مي‌دهد. تا کنون روشهاي مختلف درماني براي درمان اين اختلال پيشنهاد شده است يکي از اين روش ها، آموزش پاسخهاي محوري مي باشد. اين پژوهش با هدف کلي " بررسي اثر بخشي روش آموزش پاسخهاي محوري با استفاده از همسالان بر تعاملات اجتماعي و ارتباط کلامي کودکان اتيستيکي مقطع پيش دبستاني شهر اصفهان" انجام گرفته است. اين پژوهش از نوع مطالعه موردي است که در آن از سه کودک اتيستيکي پسر مدرسه ادب 2، شهر اصفهان بمنظور شرکت در مداخله درماني استفاده شده است. نمونه هاي تحقيق به روش تصادفي خوشه اي انتخاب شده اند. طرح درماني شامل آموزش پاسخهاي محوري است. اين روش بر اصول تحليل رفتار کاربردي استوار است. روش آموزش پاسخهاي محوري مولفه هاي محوري که تأثيرات همه جانبه بر حيطه هاي وسيع عملکرد کودک اتيستيکي دارند را مورد توجه قرار مي دهد. براي جمع آوري داده هاي پژوهش از روش اندازه گيري فاصله اي و چک ليست هاي رفتاري استفاده شد. براي ارزيابي کارايي روش درماني، طرح خط پايه* چندگانه مورد استفاده قرار گرفت. نتايج نشان داد که روش آموزش پاسخهاي محوري تعاملات اجتماعي و ارتباط کلامي هر سه کودک تحت مطالعه را به ميزان قابل ملاحظه اي بهبود بخشيد. نتايج اين پژوهش حاکي از آن است که آموزش کودکان اتيستيکي از طريق ايجاد انگيزه در اين کودکان به عنوان مهمترين پاسخ محوري، تعاملات اجتماعي و ارتباط کلامي را به ميزان قابل توجهي بهبود مي بخشد. اين نتايج يافته هاي کاربردي قابل ملاحظه اي براي تحقيقات آينده خواهد داشت.

کليد واژه ها: کودکان اتيستيکي، روش آموزش پاسخهاي محوري، تعاملات اجتماعي، ارتباط کلامي.

* لازم به توضيح است که واژه "خط پايه" در واقع "مرحله اطلاعات اوليه بدون اجراي روش درماني" مي باشد، که در آن فقط به جمع آوري اطلاعات در شرايط طبيعي از طريق مشاهده رفتار اقدام مي شود. بنابراين گرچه واژه خط پايه مصطلح شده است لکن در واقع همان مرحله جمع آوري اطلاعات بدون اجراي هيچگونه مداخله درماني است.