تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 27/6/79

رشته و گرايش : روانشناسي-عمومي

استاد مشاور : دکتر حميد طاهر نشاط دوست

نام و نام خانوادگي : محمدباقر زارعي

دانشكده : علوم تربيتي و روانشناسي

استاد راهنما : دکتر مهرداد کلانتري

بررسي تاثير آموزش رفتاري والدين ودارو درماني بر ميزان علائم بيش فعالي كودكان مبتلا به اختلال كمبود توجه / بيش فعال

چكيده

هدف از اين تحقيق بررسي تاثير آموزش رفتاري والدين ودارو درماني بر ميزان علائم بيش فعالي كودكان مبتلا به اختلال كمبود توجه / بيش فعالي بود.

از بين نواحي چهارگانه آموزش وپرورش شهر شيراز 8 مدرسه ابتدايي پسرانه بطور تصادفي انتخاب شدند با هماهنگي مديران اين مدارس توضيحات لازم در مورد ويژگيهاي رفتاري كودكان بيش فعال به معلمان ارائه واز آنها خواسته شد تا پرسشنامه علائم مرضي كودكان را در مورد دانش آموزان بي قرار وپرتحرك تكميل كند . پس از انتخاب تعدادي دانش آموز بعنوان كودك بيش فعال ، از والدين آنها براي حضور درمدرسه وتكميل پرسشنامه دعوت به عمل آيد.

سپس با توجه به ارزيابي معلمان ووالدين ، براي 67 دانش آموز تشخيص اوليه بيش فعالي گذاشته شد وبراي تشخيص قطعي به روانپزشك ارجاع داده شد ند . از بين اين 67 نفر فقط 30 نفر به روانپزشك مراجعه كردند كه 26 نفر از آنها تشخيص قطعي بيش فعالي گرفتند . اين 26 نفر به اضافه 7 نفر كه قبلا" تشخيص بيش فعالي گرفته اما به روانپزشك مراجعه نكرده بودند بطور تصادفي به سه گروه 11 نفري آموزش رفتاري والدين ، دارو درماني وكنترل تقسيم شدند . آزمودنيهاي گروه دارو درماني كه به 8 نفر تقليل پيدا كرده بودند به مدت 35 روز داروي متيل فني ديت ( ريتالين ) مصرف كردند . والدين گروه آموزش رفتاري در 6 جلسه هفتگي 90 دفيفه اي آموزش ايجاد وتغيير رفتار در كودكان شركت كردند اما كودكان گروه كنترل هيچ نوع درماني دريافت نكردند . سپس در پايان درمان ونيز يك ماه بعد ، در مرحله پيگيري از معلمان ووالدين آزمودني ها خواسته شد تا پرسشنامه علاطم مرضي كودكان را براي كودكان مورد مطالعه تكميل كنند . اطلاعات بدست آمده از ارزيابي معلمان ووالدين در سه مرحله ( قبل از درمان ، بعد از درمان وپيگيري ) از طريق تحليل واريانس يك متغيري وآزمون توكي مورد تجزيه وتحليل قرار گرفت كه نتايج آن به شرح ذيل مي باشد:

نتايج تحليل واريانس در محله بعد از درمان نشان داد كه ميانگين هاي نمرات علائم بيش فعالي سه گروه آموزش رفتاري والدين ، دارو ودرماني وكنترل تفاوت معني داري با هم دارند (P<0/01) بررسي بيشنر از طريق توكي نشان داد كه هم معلمان وهم والدين در مورد تاثير بيشتر دارو درماني بركاهش ميزان علائم بيش فعالي كودكان در مرحله بعد از درمان اتفاق نظر داشتند . بطوري كه نتايج نشان داد ، ميانگين هاي گروه دارو درماني كنترل در سطح (P<0/01) تفاوت معني داري باهم داشتند وتفاوت بين ميانگين هاي گروه دارو ودرماني وگروه آموزش رفتاري ووالدين نيز در سطح (P<0/05) معني دار بود.

در مورد ميزان تاثير آموزش رفتاري والدين بر علائم بيش فعالي آرمودني ها در مرحله بعد از درمان بين معلمان ووالدين اتفاق نظر وجود نداشت . بررسي نتايج آزمون توكي براساس ارزيابي معلمان ، تفاوت معني داري را بين ميانگين هاي گروه آموزش رفتاري والدين وگروه كنترل در مرحله بعد از درمان نشان نداد (P>0/05) اما نتايج آزمون توكي با توجه به ارزيابي والدين نشان داد كه ميانگين هاي گروه آموزش رفتاري والدين وگروه كنترل تفاوت معني داري با هم داشتند (P<0/05).

به طور كلي ، نتايج تحليل واريانس مقايسه ميانگين هاي در مرحله پيگيري نشان دهنده عدم اتفاق نظر معلمان ووالدين در مورد تاثير روش درماني بر ميزان علائم بيش فعالي بود . نتايج تحليل واريانس با توجه به ارزيابي معلمان از ميزان علائم پيش فعالي آزمودني هاي نشان داد كه بين ميانگين هاي ميزان علائم بيش فعالي گروههاي آموزش رفتاري والدين ، دارو ودرماني وكنترل در مرحله پيگيري تفاوت معني داري وجود ندارد (P>0/05) اما نتايج تحليل واريانس براساس ارزيابي والدين نشان دهنده تفاوت معني دار بين ميزان علائم بيش فعالي سه گروه در مرحله پيگيري بود (P<0/05)

نتايج آزمون توكي براي مقايسه هاي دوتايي ( جفتي ) ميانگين هاي سه گروه در مرحله پيگيري ، براساس ارزيابي والدين نشان داد كه تفاوت بين ميانگين هاي گروه آموزش رفتاري والدين وگروه كنترل ونيز تفاوت بين ميانگين هايگروه دارو درماني وگروه كنترل در سطح (P<0/05) معني دار است ، اما بين ميانگين هاي گروه آموزش رفتاري والدين وگروه دارو درماني تفاوت معني داري وجود نداشت (P>0/05) اين نتيجه گيري به اضافه نتايج آزمون توكي در مورد تفاوت معني دار در سطح P<0/05 بين ميانگين هاي گروه آموزش والدين وگروه كنترل از يك طرف ونيز گروه دار درماني وگروه كنترل از طرف ديگر نشان داد كه هر دو روش آموزش رفتاري والدين ودارو درماني در مرحله پيگيري ، ميزان علائم بيش فعالي آزمودني ها را كاهش داده اند واز طرف ديگر تقريبا" به يك اندازه موثر بوده اند وتفاوت معني داري باهم نداشته اند.