تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 31/6/78

رشته و گرايش : روانشناسي-عمومي

استاد مشاور : دکتر حميد طاهرنشاط دوست

نام و نام خانوادگي : قاسم شمس

دانشكده : علوم تربيتي و روانشناسي

استاد راهنما : دکتر حسين نائلي

رابطة بين درون گرايي – برون گرايي و منبع كنترل با پيشرفت تحصيلي دانش آموزان مقطع راهنمايي شهرستان تهران

چكيده

پژوهشها نشان داده اند كه بين ويژگيهاي شخصيتي و پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد. به نظر مي رسد افرادي كه منبع كنترل دروني دارند در مقايسه با افرادي كه منبع كنترل بيروني دارند، از پيشرفت تحصيلي بالاتري برخوردارند. همين موضوع ممكن است در خصوص درون گرايي – برون گرايي نيز صادق باشد. علاوه بر اين، وجود رابطه بين اين دو متغير شخصيتي وپيشرفت تحصيلي نيز دور از انتظار نيست. بدين ترتيب،در اين پژوهش بين درون گرايي1- برون گرايي2 و منبع كنترل3 با پيشرفت تحصيلي4 دانش آموزان مقطع راهنمايي تحصيلي شهرستان تهران مورد بررسي قرار گرفته است.

جامعة آماري اين پژوهش، از دانش آموزان دختر و پسري كه در سال دوم مقطع راهنمايي مدارس دولتي شهرستان تهران در سال تحصلي 78-77 به تحصيل مشغول بودند، تشكيل مي شود. با استفاده از روش نمونه برداري خوشه اي چند مرحله اي، نمونه اي به حجم 349 نفر، متشكل از 169 پسر و180 دختر انتخاب شد. براي انجام دادن اين پژوهش سه پرسشنامه: شرح حال محقق ساخته، منبع كنترل نويكي – استريكلند5، وشخصت آيزنك6 به كار گرفته شد.

نتايج تحليلهاي رگوسيون چند متغيري نشان داد، 673/1 درصد از تغييرات پيشرفت تحصيلي ناشي از تغييرات منبع كنترل (فرضيه سوم)، 852/4 درصد از تغييرات پيشرفت تحصيلي ناشي از جنسيت (فرضية چهارم) و 726/6درصد از تغييرات پيشرفت تحصيلي ناشي از تعامل جنسيت ومنبع كنترل (فرضية پنجم) است. نتايج آزمون t نيز نشان داد، در مقايسه با دانش آموزان پس، دانش آموزان دختر از لحاظ معدل كل (P<0/01)، منبع كنترل بيروني (P<0/05)، برون گرايي (P<0/01) و روان رنجورگرايي (P<0/01) به طور معنا داري، نمرات بيشتري كسب كردند.

نتايج پژوهش حاضر با بسياري از پژوهشهاي ديگر و نيز ادبيات نظري انطباق دارد. به عبارت ديگر، دانش آموزاني كه منبع كنترل دروني دارند در مقايسه با دانش آموزاني كه منبع كنترل بيروني دارند، از پيشرفت تحصيلي بالاتري برخوردارند. بالاخره، بايد به اين موضوع توجه كرد كه خصوصياتي مانند صفات شخصيتي، جنسيت آزمودنيها و غيره تنها عواملي نيستند كه بر پيشرفت تحصيلي اثر مي گذراند، بلكه عوامل ديگري مانند توانايي دانش آموزان، استعدادهاي فردي آنها و... در اين زمينه نيز سهم دارند.

 

1-introversion                                                                2-extraversion
3-locus of control                                                           4-academic achievement
5-Nowicki-Strickland Locus of Control Scale               6-Eyzenck Personality Inventory (EPI)