تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : هيبت اله عبدالي

دانشكده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر نوذر شفيعي

تاريخ دفاع : 17/7/86

رشته و گرايش : روابط بين الملل

استاد مشاور : دکتر سيد جواد امام جمعه زاده

دولت سازي در افغانستان پس از 11 سپتامبر 2001 و تأثير آن بر امنيت ملي ايران (1385-1380)

چكيده

تحولات افغانستان پس از 11 سپتامبر 2001، بر امنيت ملي ايران تأثير داشته است. اين تأثير را با توجه به مجاورت جغرافيايي و پيوند تاريخي ايران و افغانستان بهتر مي توان درک کرد. دولت سازي در افغانستان پس از 11 سپتامبر تحت تأثير نفوذ و مداخله آمريکا، براي امنيت ملي ايران از اهميت زيادي برخوردار بوده است. زيرا امنيت ملي ايران به ويژه در شرق کشور، با امنيت و ثبات افغانستان داراي پيوندهاي انکار ناپذيري است. سرايت ناامني در افغانستان از طريق اشغال اين کشور توسط ارتش سرخ شوروي، رقابت دو رقيب ايدئولوژيک شرق و غرب(سوسياليسيم و ليبراليسم)، جنگ بين نيروهاي داخلي براي رسيدن به قدرت، ظهور طالبان، حوادث تروريستي 11 سپتامبر و به دنبال آن اشغال افغانستان توسط آمريکا، سقوط طالبان و همچنين توسعه کشت خشخاش و ترانزيت مواد مخدر از مسير ايران به بازارهاي مصرف ازجمله دلايلي بوده که ايران را به استقرار صلح و ثبات در افغانستان ترغيب کرده است. تمام مسائل فوق به صورت مستقيم و غير مستقيم با امنيت ملي ايران در ارتباط بوده است. مي توان گفت که، بيشتر اين تحولات از ضعف دولت مرکزي و يا نبود يک دولت قدرتمند در افغانستان نشات گرفته اند.

به واسطه نبود يک دولت مرکزي نيرومند در افغانستان، امنيت ملي ايران از جانب اين کشور تهديد شده است. به نظر مي رسد در پرتو يک دولت مرکزي قدرتمند، امنيت ملي ايران از جانب افغانستان تأمين خواهد شد. به همين دليل ايران با کمک به بازسازي افغانستان و کمک به بهبود اوضاع سياسي، اجتماعي و فرهنگي اين کشور تلاش کرده تا در پرتو يک دولت مرکزي قدرتمند، ثبات و امنيت دراين کشور برقرار شده تا خود نيز از ناحيه افغانستان آسودگي خاطر بيشتري داشته باشد.

بنابراين، سوال اصلي اين پايان نامه، بررسي دولت سازي در افغانستان و تأثير آن بر امنيت ملي ايران پس از 11 سپتامبر 2001 مي باشد. در عين حال فرضيه اصلي اين تحقيق بيان مي کند که هر زماني که يک دولت مرکزي نيرومند در افغانستان قدرت را در اختيار داشته، امنيت ملي ايران به مراتب بهتر و بيشتر از ناحيه اين همسايه شرقي تأمين شده و هر وقت که افغانستان فاقد يک دولت نيرومند بوده ايران بيشتر از ناحيه افغانستان تهديد شده است. روش پژوهش در اين پايان نامه روش توصيفي- تحليلي خواهد بود. هر چند مي توان گفت در فصل پنجم تا حدودي از روش مقايسه اي(تهديدات امنيتي ايران قبل و بعد از 11 سپتامبر) استفاده شده است. براي توضيح بهتر دولت سازي در افغانستان و تأثير آن بر امنيت ملي ايران مسائلي چون فرايند دولت سازي در افغانستان، نقش ايران در اين فرايند و تهديدات امنيتي ايران از ناحيه افغانستان قبل و بعد از 11 سپتامبر 2001 مورد بررسي قرار گرفته است.

کليد واژه ها: افغانستان، امنيت ملي، يازده سپتامبر، دولت سازي، منافع ملي