تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمدعلي طالبي

دانشكده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر حسين هرسيج

تاريخ دفاع : 23/6/87

رشته و گرايش : علوم سياسي

استاد مشاور : دكتر سيد جواد امام جمعه زاده

شوراها و مشارکت سياسي در ايران (1386-1377)

چكيده

شوراهاي اسلامي با هدف جلب مشاركت مردم در فعاليت هاي مختلف در ساختار سياسي نظام جمهوري اسلامي پيش بيني گرديد. اما به دليل شرايط خاص زماني ، تا بيست سال پس از پيروزي انقلاب مجالي براي فعاليت نيافت.با ظهور گفتمان توسعه سياسي در هفتمين انتخابات رياست جمهوري و پيرو وعده تشكيل شوراهاي اسلامي، اين نهاد در بستر مشاركت جويي مردم فعاليت خود را آغاز نمود. اما از همان ابتدا ، رابطه شوراها با سياست به بحثي چالش برانگيز مبدل شد. عده اي شوراها را نهادي غيرسياسي مي‌دانستند و عده‌اي بر سياسي بودن شوراها تاكيد داشتند. ديدگاهي ميانه كه در اين تحقيق ارائه گرديده ، شوراها را نهادي مدني با كار ويژه‌هاي مختلف مي داند كه كاركردهاي سياسي آن قابل توجه مي باشد.

مهمترين كار ويژه سياسي شوراها، افزايش مشاركت سياسي است. همانگونه كه مي دانيم از الزامات مشاركت سياسي، "نهادمندي" است و شوراها نيز به عنوان نهادي كه هم در جامعه و هم در حاكميت حضور دارند، مي توانند در فرآيند مشاركت سياسي ايفاي نقش نمايند. از اينرو، تبيين رابطه تشکيل شوراهاي اسلامي با توسعه مشارکت سياسي در ايران طي دهه اخير به عنوان هدف اصلي اين تحقيق مد نظر قرار گرفته است. علاوه بر اين، تحقيق حاضر در پي تبيين جايگاه سياسي شوراها و بررسي رابطه آن با مفاهيمي چون حكومتهاي محلي و جامعه مدني است و از اين منظر، ظرفيتها و موانع شوراها در فرآيند توسعه و مشارکت سياسي مورد بحث قرار گرفته است.

در بررسي نقش شوراها در افزايش مشاركت سياسي طي ده سال گذشته مشخص گرديد كه مردم در مجموع نسبت به ساير انتخابات ، از انتخابات شوراهاي اسلامي استقبال بيشتري نموده اند. اما اين وضعيت براي همه كشور يكسان نبوده است. استقبال از انتخابات شوراها در مناطق روستايي نسبت به مناطق شهري ، در شهرهاي كوچك نسبت به شهرهاي بزرگ و در مناطق كمتر توسعه يافته نسبت به مناطق توسعه يافته بيشتر بوده است. همچنين بررسي ها نشان مي دهد، تشكيل شوراها موجب افزايش مشاركت سياسي در ميان اقوام ، اقليتهاي مذهبي، جوانان و بانوان شده ، ضمن اينكه تمركز زدائي از قدرت و فعالترشدن نهادهاي جامعه مدني از دستاوردهاي ديگر شوراها در بحث مشاركت سياسي بوده است.

واژه هاي كليدي: شورا، توسعه سياسي، مشاركت سياسي، جامعه مدني، حكومت محلي، تمركز زدائي، فرهنگ سياسي