تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : سيد مهدي حيدرآبادي

دانشكده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر سيد کميل طيبي- دکتر متين کزاک

تاريخ دفاع : 17/9/86

رشته و گرايش : مديريت هتلداري

استاد مشاور : دکتر عزيزاله دباغ

استراتژيها در جهت برنامه‌ريزي و توسعه گردشگري داخلي و بين‌المللي استان قم با تأكيد بر گردشگري زيارتي

چكيده

گردشگري آثار و پيامدهاي مثبت بسياري بر وضيعيت اقتصادي طبيعي, اجتماعي, فرهنگي ,جهاني دارد و توانسته است توجه بخش عمومي و خصوصي را به خود جلب نمايد . گردشگري زمينه افزايش فرصتهاي شغلي و درآمدهاي ارزي درآمدهاي مالياتي را فراهم مي نمايد.کشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته توجه خاصي براي توسعه کشور از طريق امور مرتبط با توريسم دارند. يکي از کشورهاي در حال توسعه جمهوري اسلامي ايران مي باشد که سياست گذاران کشور توجه و تلاش بسياري براي توسعه بخش گردشگري بعنوان عاملي براي معرفي تمدن,ميراث فرهنگي, تاريخي و طبيعي به جهانيان و وسيله اي براي دستيابي به توسعه اقتصادي نيز مي باشد.منابع و جاذبه هاي غني فرهنگي و طبيعي ايران که بسياري از آنها منحصرد بفرد مي باشد باعث شده است که ايران به عنوان يکي از مقصدهاي مهم گردشگري محسوب شود.از هنگامي‌که کورش و داريوش هخامنشي، جاده ي 2500 کيلومتري راه شاهي را با ملزمات مورد نياز ( از جمله ميله‌هاي راهنمايي مسافران، کاروانسرا و چاپارخانه‌هاي متعدد ، گماردن مأموران مخصوص براي نگهداري جاده و ...) احداث کردند، ايرانيان نشان دادند که توجهي خاص به مهمانداري و جهانگردي دارند. احداث جاده‌هاي متعدد در تاريخ ايران، از جمله جاده ي ابريشم در دوران اشکانيان و جاده ي مشهد _ کربلا در دوران صفويه ، با امکانات مورد نياز، مؤيد اين سخن است . در تاريخ ، ايران يکي از بهترين کشور‌ها براي جهانگردان بوده و اين مسأله در سفر نامه ي آنان بخوبي مشهود است . به عنوان مثال شاردن، سياح مشهور فرانسوي در دوران صفويه ، در قسمتي از کتاب خود مي‌نويسد : « در تمام جهان، کشوري مانند ايران براي سياحت و جهانگردي وجود ندارد، خواه از لحاظ مخاطرات کم و امنيت جاده که مواظبت دقيقي ازآن مي‌شود و خواه از جهت هزينه‌هاي پايين مخارج که معلول کثرت تعداد عمارات عمومي‌مخصوص مسافران در سرتاسر امپراتوري ، سکونت رايگان در آنها و وجود جاده‌هاي مسطح و پل‌ها در نقاط صعب العبور براي کاروانها و مسافران کشور است. »

يک ميليون و دويست هزار اثر و ميراث ديدني در ايران وجود دارد که امروزه گفته‌هاي شاردن را تأييد مي‌کند .

صنعت توريسم امروزه به قدري در توسعه اقتصادي، اجتماعي کشور‌ها اهميت دارد که اقتصاد دانان آن را « صادرات نامرئي » نام نهاده اند.

اکنون اين سؤال مطرح مي‌شود که ما چقدر سهم از اين خوان گسترده داريم ؟

بي شک بايد اذعان نمود که کشور ما تا حدود زيادي از دستيابي به اين خوان گسترده محروم است و مهمترين را مي‌توان ضعف تعيين سياستها دانست .

در کشور ما با وجود اقداماتي طي چند سال گذشته و بخصوص در دوران حاضر براي جذب گردشگر صورت گرفته اما هنوز هم سياست مشخصي وجود ندارد.

در واقع ، بر خوردهاي فيزيکي با گردشگران، بيانگر آن است که هنوز هم به اهميت اين صنعت پي نبرده ايم . آيا مشکل در عدم جذب گردشگران، تضاد فرهنگي ( تعارض ارزشي ) است يا عدم نياز کشور به ورود گردشگر با وجود منابع سرشار نفت است يا مسائل ديگري وجود دارد؟ به عنوان يک کشور مسلمان ، چند درصد از جمعيت مسلمان 2/1 ميلياردي جهان از کشور ما بازديد کرده اند؟ از 5 ميليارد جمعيت غير مسلمان جهان چند درصد بي بند بارند که ما نگران ورود آنها به کشورمان هستيم ؟ اگر قبول کنيم که فقط 20 درصد آنان مقيدند، از اين 20 درصد چند نفر به دلخواه وارد ايران شده اند؟

عده اي بر اين فکرند که علت حضور اندک گردشگران خارجي در کشور، نا امني منطقه است . د ر اين صورت چرا کشور سوريه که يکي از ناامن ترين مناطق جهان است، سالانه 3/2 ميليون نفر گردشگر و در آمدي بالغ بر 2 ميليارد دلار را جذب مي‌کند؟در خصوص مسائل فرهنگي نيز اين طرز تفکر وجود دارد که گردشگر مروج فرهنگ مبتذل است ، هر چند که تعدادي از گردشگران اين چنين رفتاري را دارند، اما براي اين عده، کشور‌هاي زيادي براي مسافرت وجود دارد و آنها لزومي‌براي مسافرت به ايران نمي‌بينند. البته بسياري از گردشگران نيز توجه خاصي به مسائل فرهنگي و حفظ شؤونات دارند.

در نشستي که در سال 1997 در فيليپين برگزار شد، کشور‌هاي صاحب صنعت توريسم خواستار احترام گردشگران به فرهنگها و ارزش‌هاي اجتماعي ملت‌ها و حفظ ارزشهاي ملي و احترام به الگو‌هاي اجتماعي کشور‌هاي ميزبان شدند. پيش بيني مي‌شود که تصويب آيين نامه ي جهاني اخلاق گردشگري، رشد اين صنعت را تا سال 2020 سه برابر کند.

هدف اصلي اين تحقيق بررسي جاذبه هاي گردشگري و ارائه استراژيهاي توسعه گردشگري استان قم مي باشدکه يکي از مقاصد اصلي گردشگري زيارتي ايران و جهان اسلام مي باشدکه جاذبه هاي متنوعي در خود جا داده است و گردشگران فراواني براي بازديد ازآانها به اين استان سفر مي کنند.استان قم داراي ويژگيهاي مهم گردشگري , جغرافيايي, اقتصادي و سياسي مي باشد. استان قم سالانه پذيرايي يبيش از 12 ميليون نفر گردشگر و زائر مي باشد اين تحقيق در صدد است تا به بررسي ابعاد مختلف مقوله صنعت گردشگري بپردازد و گامي‌هر چند کوچک در اين زمينه بر دارد.

واژگان كليدي: گردشگري، جهانگردي،توريسم،گردشگري پايدار، فرهنگ، توسعه، توسعه پايدارگردشگري،گردشگري مذهبي، برنامه ريزي واستراتژيهاي توسعه گردشگري، استان قم