تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مجتبي ابويي مهريزي

دانشكده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر عليرضا آقاحسيني

تاريخ دفاع : 11/3/87

رشته و گرايش : روابط بين الملل

استاد مشاور : دکتر عنايت اله يزداني

پيشنهاد راهبرد جديد براي سياست خارجي ايران در قبال منازعه اعراب و اسرائيل

چكيده

منازعه اعراب و اسرائيل يکي از مهمترين و پيچيده ترين مسائل در منطقه خاورميانه است که با منافع اکثر کشورهاي منطقه و قدرتهاي بزرگ پيوند دارد. موضع سياست خارجي ج .ا. ايران در قبال اين منازعه تا حد زيادي منافع ملي را تحت الشعاع قرار ميدهد . اين وضعيت همراه با روند تحولات منازعه اعراب و اسرائيل بازنگري راهبردهاي پيشين و ارائه راهبردهاي جديد را ضروري مي نمايد. اتخاذ راهبرد سياست خارجي در خصوص منازعه اعراب و اسرائيل نيازمند درک درستي از پيشينه و تحولات آتي اين منازعه است . مسئله فلسطين داراي ريشه هاي تاريخي و پيچيدگي هاي فراواني است که در شکل گرفتن و تداوم آن نقش داشته اند . ساده کردن مسئله فلسطين و ناديده گرفتن پيچيدگي هاي آن ممکن است به اتخاذ مواضعي مبتني بر برداشتها و تعاريف نادرست از مسئله فلسطين منجر شود.در اين پايان نامه پس از بررسي اين فرض که « نياز به اصلاحاتي در راهبرد هاي پيشين دولت ايران در قبال منازعه اعراب و اسرائيل وجود دارد .» اقدام به ارائه پيشنهاداتي براي طرح راهبردهاي جديد مي گردد.

از آنجا که قدرتهاي بزرگ ، اسرائيل و ساير کشورهاي خاورميانه منافع خود را در حفظ وضع موجود منطقه مي دانند سياست توازن قوا در منطقه به شکلي غالب جريان خواهد داشت . از اين رو لازم است که دولتمردان ايران مقتضيات موازنه قوا را در طرح راهبردهاي خود مد نظر داشته باشند . در اين شرايط تلاش ايران براي به عهده گرفتن نقشي پيشرو در اسرائيل ستيزي ، ممکن است به تحول در شکل منازعه و شکل گيري منازعه جديدي با محوريت ايران در مقابل اعراب و اسرائيل بينجامد . دولت ايران لازم است که در قبال اين منازعه به حفظ و ارتقاء منافع ملي خود اهتمام بورزد و مواضع خود را براي رسيدن به دو هدف زير سامان دهي نمايد.

1) مقابله با گسترش نفوذ و سلطه اسرائيل و آمريکا در منطقه

2) استحکام داخلي و تقويت عناصر قدرت ملي

با توجه به نقاط قوت و ضعف داخلي ، نقاط قوت و ضعف اسرائيل و امکانات و محدوديتهاي بين المللي به نظر مي رسد که «راهبرد مقابله نامتقارن» با اسرائيل همزمان با تلاش براي ارتقاء عناصر قدرت ملي ، منافع ملي ايران اسلامي را تامين نمايد و به اين منظور خودداري از ابراز مواضع خشونت آميز نسبت به اسرائيل ، گسترش همکاري هاي منطقه اي همراه با نمايش رويکردهاي مسالمت جويانه ضروري مي نمايد.

واژه هاي کليدي: راهبرد، منازعه، سياست خارجي.