تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مهديه ملبوس باف

دانشكده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر سعيد وثوقي

تاريخ دفاع : 4/10/86

رشته و گرايش : روابط بين الملل

استاد مشاور : دکتر عنايت اله يزداني

ژئوپليتيک و ژئواکونوميک انرژي در حوزه خزر پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي

چكيده

فروپاشي اتحاد جماهير شوروي در سال 1991 , پايان دوره اي مهم از روابط بين الملل بود که تحت عنوان دوران جنگ سرد و يا دوران دوقطبي خوانده مي شد . در اين تحول , ساختار سياسي , نظامي و اقتصادي جهان دچار تغيير شد و زمينه پيدايش جهاني نو با نظمي جديد فراهم گرديد. ظهور و شکل گيري منطقه خزر بر روي نقشه سياسي جهان يکي از پيامدهاي بارز فروپاشي شوروي محسوب مي شود و مي توان آن را يک منطقه نوظهور ژئوپليتيک ناميد . پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي , حوزه درياي خزر مورد توجه قدرت هاي منطقه اي و فرامنطقه اي قرار گرفت . به بيان ديگر خلاء ناشي از فروپاشي شوروي و وجود منابع سرشار انرژي و مسايل مربوط به آن , موجب جلب توجه کشورهاي فرامنطقه اي و سرازير شدن شرکت هاي عمده سرمايه گذاري به اين منطقه گرديد .از اين رو بسياري از تحولات اين منطقه متاثر از عامل انرژي و مسايل مربوط به خطوط لوله نفت و گاز و سياست هاي مربوط به انتقال آن , مي باشد. پويايي اين منطقه بر بنيان هاي ژئواکونوميک و ژئوپليتيک استوار گشته و کشمکش هاي رقابت آميز قدرت هاي بزرگ در منطقه خزر , جنبه هاي استراتژيک نقش آفريني هاي منطقه اي را حساس ساخته است . در اين رابطه ويژگي هاي جغرافيايي هر کشور , سياست هاي خاصي را براي آن کشور به وجود مي آورد .نياز کشورهاي محاط حوزه خزر به بازارهاي جهاني و صادرات و واردات , به ويژه صادرات نفت و گاز که اقتصاد کشورهاي منطقه در دهه هاي اخير بر آن استوار است و نياز به ثبات سياسي که منوط به ثبات اقتصادي است , نيرومند ترين جرياني مي تواند باشد که به الگوي درون منطقه شکل دهد .از اين رو بسياري از تحولات اين منطقه متاثر از عامل انرژي و مسايل مربوط به خطوط لوله نفت و گاز و سياست هاي مربوط به انتقال آن , مي باشد.

واژگان کليدي: منطقه خزر _ ژئوپليتيک _ ژئواکونوميک _ انرژي _ خطوط لوله نفت و گاز.