تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : احمد حاجي باقي آبادي

دانشكده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر علي اميدي

تاريخ دفاع : 18/11/85

رشته و گرايش : علوم سياسي

استاد مشاور : دکتر عنايت اله يزداني

منطقه گرايي و شانگهاي (با تأكيد بر عضويت ايران)

چكيده

ايران به دليل موقعيت خاص ژئوپلتيکي و ژئواستراتژيکي خود، با مناطق مختلفي چون خليج فارس، خاورميانه، قفقاز، آسياي مرکزي و ... مجاورت دارد. در نتيجه ايران يا در سازمانهايي نظير "سازمان همکاري اقتصادي"، عضويت دارد و يا همسايه سازمانهايي چون "جامعه کشورهاي مستقل مشترک المنافع"، "اتحاديه گوام"، "سازمان پيمان جمعي، "پيمان آتلانتيک شمالي"،"شوراي همکاري خليج فارس" و ... مي باشد.

با فروپاشي اتحاد شوروي، منطقه شمال ايران که هيچگاه در سياست خارجي ايران اولويت اول را به خود اختصاص نداده بود، بيش از پيش اهميت مي يابد. سازمان همکاري شانگهاي مهمترين و قابل ملاحظه ترين سازماني است که از اين پس در منطقه شمال ايران به وجود آمده است. رساله حاضر با روش توصيفي_ تحليلي و با سه هدف کلي انجام گرفته است: 1_ شناسايي فرصتها و چالشهاي منطقه گرايي با تاکيد بر نظام بين الملل، 2_ شناسايي پتانسيلها و محدوديتهاي همکاري ميان اعضاي سازمان همکاري شانگهاي و 3_ بررسي وضعيت عضويت جمهوري اسلامي ايران در اين سازمان.

در پي فروپاشي شوروي و افول نظام دو قطبي، فرصتهاي تازه اي براي منطقه گرايي و همکاريهاي منطقه اي ايجاد شده است. حتي بسياري از کارشناسان، قرن بيست و يکم را قرن «اتحادها و ائتلافهاي منطقه اي» مي دانند. سازمان همکاري شانگهاي يکي از بارزترين نمونه هاي منطقه گرايي در قرن 21 است که دستيابي به سه هدف: 1_ رفاه و سعادت اقتصادي، 2_ برقراري توازن قواي منطقه اي و 3_ مقابله با يکجانبه گرايي در نظام بين الملل، را دنبال مي کند.

جمهوري اسلامي ايران، بنا به دلايل گوناگون، با تهديدات امنيتي بسياري در سطح منطقه و بين الملل مواجه مي باشد؛ خصوصا آنکه سياستهاي خصمانه ايالات متحده امريکا، فشارهاي بين المللي زيادي را متحمل ايران کرده است. به نظر مي رسد که عضويت دائم ايران در سازمان همکاري شانگهاي، علاوه بر مزاياي تجاري و اقتصادي مناسب، در کاهش فشارهاي بين المللي بر ايران بسيار موثر خواهد بود. پيشنهادات رساله حاضر براي تقويت پايه هاي همکاري با سازمان همکاري شانگهاي را مي توان در سه مورد خلاصه نمود: 1_ ارتقاي سطح مبادلات خود با کشورهاي عضو سازمان، 2_ اثبات ظرفيتهاي اقتصادي و ترانزيتي و 3_ ابراز مخالفت با اسلامگرايي راديکال در منطقه.