تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : اعظم مولايي

دانشكده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر سيد حسين سيف زاده- دکتر حسين هرسيج

تاريخ دفاع : 29/10/85

رشته و گرايش : روابط بين الملل

استاد مشاور : -

تجزيه و تحليل سياست خارجي ايران در دوره ي خاتمي بر اساس طرح سيستماتيك مفهومي سيف زاده

چكيده

نسبت به ماهيت سياست خارجي خاتمي و آثار آن اظهار نظرهاي متعارضي شده است. اين رساله، با ابتناء بحث بر دو مفروضه مفهومي و تاريخي مدعي آنست که نيازمند نگاهي متفاوت به سياست خارجي خاتمي و پيامدهاي آن هستيم. از لحاظ هستي شناختي، مفروضه اول اين است که سياست خارجي در جايگاه و مرتبت خود به مثابة يك امر عمومي ، بر تمام حوزه هاي اصلي زندگي اجتماعي يك كشور تأثير مستقيم دارد. از لحاظ شناختي، مفروضه دوم اين رساله آنست که مطالعات سياست خارجي در ايران كمتر جلوه اي علمي و قاعده مند داشته و بيشتر جنبة تبليغاتي و ايدئولوژيك دارد. بنابراين شايد بتوان با اتکاء به مفروضات فوق، نگاهي صرفاً آکادميک را در ارزيابي سياست خارجي دوره خاتمي بکار گيريم. از آنجا که خاتمي گفتمان جديدي را در عرصة سياست خارجي ايران مطرح نمود و با روي كار آمدن مديريت سياسي احمدي نژاد ، انتقادات و اظهار نظرهاي متفاوت و بعضاً متناقضي در باب سياست خارجي دولت خاتمي ارائه مي شود، اين ضرورت در رابطه با ارزيابي سياست خارجي دولت خاتمي بيشتر احساس ميشود. ضرورت فوق به دو لحاظ است. اولا" به نظر مي رسد اكثر آثار ارائه شده بواسطة عدم استفاده از چارچوبهاي تئوريك و مفهومي ، دچار ناسازواري مفهومي شده اند. ثانيا" با پرداختن به يكي از سطوح تحليل خرد يا كلان، ارزيابيها دچار ناروائي با واقعيت شده اند.

هدف اصلي اين پژوهش بررسي كارآمدي و يا عدم كارآ مدي سياست خارجي مديريت سياسي خاتمي از رهگذر مطالعة نظام مند و تئوريك سياست خارجي و با رهنمودگيري از ملزومات تلفيق دو سطح تحليل خرد و كلان است. پژوهش حاضر ، با استفاده از روش بازکاوي تفسيري و روش جمع آوري کتابخانه اي و با مد نظر قرار دادن طرح سيستماتيك مفهومي سيف زاده به عنوان چارچوبة تئوريك بحث ، به بررسي سياست خارجي خاتمي از منظر اهداف، مقدورات ملي و محذورات بين المللي ، ساختار سياسي ، شيوة تصميم گيري و اجرا و در نهايت نتايج سياست خارجي دولت وي پرداخته است . نتايج تحقيق حاكي از آن است كه با توجه به اهداف سياست خارجي و مقدورات و محذورات كشور در اين مقطع زماني ، سياست خارجي خاتمي كارآمدي داشته است.