تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 30/6/82

رشته و گرايش : روابط بين الملل

استاد مشاور : دکتر محمدعلي بصيري

نام و نام خانوادگي : فاطمه شايان

دانشكده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر سيد جواد امام جمعه زاده

جهاني شـدن و حوادث تروريسـتي 11 سپتامبر با تاكيد بر نقـش حاكميت دولتها

چكيده

جنگ آمريكا و حضور آمريكا در منطقه، نوعي جنگ هژمونيك است به اين معنا كه آمريكا مي خواهد نظم نوين جهاني تحت كنترل خويش را به وجود آورد و جهاني شدن را از بالا محق سازد. البته ممكن است چنين تصور شود كه نوعي ملزم شدن آمريكا به ايجاد ائتلاف بين المللي در چارچوب سازمان ملل متحد نشانه اي بر ضد ايجاد يك نظام تك قطبي باشد. اما بايد گفت، نحوه تعامل آمريكا و سازمان ملل از بعد جنگ جهاني نشان دهنده ي اين واقعيت است كه از سازمان ملل براي تسهيل نيل به خواسته هاي خود استفاده كرده است.

نكته ديگر مربوط به تأثير حادثه ي 11 سپتامبر و تحولات پس از آن بر حاكميت دولتهاست. مي توان پنداشت كه تغيير جامعه بين الملل به سوي يك نظام وستفاليائي با اين حادثه و تحولات پس از آن تشديد مي شود. از زمان صلح وستفالي در 1648 كه دولت ـ ملتها شكل گرفتند مهمترين ويژگي دولتها حق حاكميت بوده است. از عناصر تشكيل دهنده دولت ملت افزون بر سرزمين، جمعيت و حكومت، حق حاكميت از مهم ترين عناصر بوده است.

از سال 1648 تا اوايل دهه ي 1970 ميلادي، روندها و فرآيندهاي بين المللي همگي در راستاي تقويت مفهوم حاكميت قرارداشته است. به عبارت ديگر، همه جنگهائي كه در اروپا اتفاق افتاد، معاهده هاي صلحي كه به وجود آمد، جنگهاي جهاني اول و دوم و حوادث پس از جنگ جهاني دوم همگي در راستاي تقويت حق حاكميت دولتها بوده است. دهه ي 1970م كه با عنوان دهه وابستگي متقابل پيچيده ي دولتها تفسير گشت، آغازي بر هر چه بيشتر نفوذ پذير گشتن دولت ـ ملتها بود. به عبارت ديگر تضعيف حاكميت دولت ـ ملت آغاز گرديد و حساسيت آسيب پذيري دولتها نسبت به آنچه كه در عرصه بين المللي مي گذشت افزايش يافت. فروپاشي شوروي فرايند نفوذپذيري دولتها را تشديد نمود.

حادثه انفجارهاي 11 سپتامبر در آمريكا پاياني بر نفوذپذيري دولت ملتها بود. اين بار مظهر قدرت سياسي ـ نظامي و اقتصادي آماج قرارگرفت و نماد قدرت بين المللي يعني تنها ابرقدرت موجود مورد حمله واقع گرديد. هرچند اين مسأله پذيرفته شده است كه كليه كشورها در عرصه جهاني شدن بيش از پيش از لحاظ اقتصادي و سياسي نفوذپذير گشته اند اما تصور نمي شد كه قدرتهاي بزرگ چون آمريكا از نظر نظامي نيز چنين آسيب پذير باشند. در واقع در جريان 11 سپتامبر و به دنبال پيامدهاي آن، پايه هاي دولت ـ ملت و ديگر ساختار ملي در مقابل جهاني شدن و تضعيف حاكميت دولت ـ ملت ها مقاومت كرده و جاني دوباره گرفتند.